Ethiek


Wat is ethiek?

Veel mensen weten niet wat ethiek is terwijl iedereen voortdurend met ethiek bezig is. Als je je mening geeft, als je je werk doet, als je met vrienden omgaat, als je iets eet, kortom, altijd. Vaak praten mensen over ethiek als ze zich met grote zaken bezighouden zoals goed en kwaad. Maar ook of een oorlog gerechtvaardigd kan zijn? of abortus mag, de bio-industrie mag, etc.

bio-industrie-kippen


Maar wat is ethiek dan precies ...

Van Dale woordenboek zegt: praktische filosofie die zich bezighoudt met wat goed en kwaad is. en voegt daar nog o.a. de woorden moraalfilosofie en zedenleer aan toe.

Volgens het etymologisch woordenboek van het Nederlands gaat het woord ethiek uiteindelijk terug naar het Oud-Griekse ethikós (betreffende het karakter, zedelijk).

Het gaat dus aan de ene kant over goed en kwaad zoals je mag niet stelen, je moet de waarheid spreken of je dient je naaste te helpen in tijden van nood. Daarnaast het gaat ook om moraal. De definitie van moraal is de heersende zeden en gebruiken (moraliteit of zedelijkheid).

Moraal is altijd gebaseerd op een levensbeschouwing. Een moraal is een onderdeel van de algehele levensbeschouwing.

Waarden zijn zaken die mensen belangrijk vinden en daarom nastreven. Het zijn dus zaken waar je waarde aan hecht, die je waardevol vindt, ze betekenen iets voor je. Waarden die belangrijke gevonden worden zijn gezondheid, naastenliefde, vrijheid, gelijkwaardigheid, welvaart, etc.

Normen zijn manieren van handelen waarnaar een categorie van personen zich kan of moet richten. het gaat om het gedrag van mensen. Het gedrag dat verwacht wordt hangt natuurlijk direct samen met de waarden die daaronder zitten. Als je ouders bijvoorbeeld gezondheid belangrijk vinden dan willen ze dat je gezond eet, niet rookt (rijbewijs halen op je achtiende), aan sport doet, enz.

Levensbeschouwing is een eigen visie op wat belangrijk is in het leven (moraal), hoe mensen met elkaar samenleven, de betekenis de dood, etc. Elke levensbeschouwing hangt samen met een aantal waarden die voor haar centraal staan. Voorbeelden zijn onder andere Liberalisme (vrijheid), Socialisme (solidariteit), Feminisme (gelijkheid), Christendom (naastenliefde), Islam (een goed leven leiden).

Moraal is cultuurgebonden. Waarden en normen liggen niet voor altijd vast. Mensen veranderen dus ook de waarden en normen. In de vijftiger jaren bijvoorbeeld was het 'dot done' om voor het huwelijk seks te hebben.

censuur

Moraal maakt mogelijk dat mensen samenleven. Een voorbeeld daarvan is dat wij hebben afgesproken een conflict op te lossen door te praten. We zien er dus van af om geweld te gebruiken. Moraal geeft ook houvast in het leven. We weten hoe we ons moeten gedragen en wat we kunnen verwachten van anderen.

De morele ontwikkeling jongeren gaat stapsgewijs. Tot ongeveer 17-18 jaar nemen ze hun moraal over van hun opvoeders, ouders en familie maar ook van vrienden en van de media. Daarna gaan ze meer en meer hun eigen keuzes maken. Ze ontwikkelen een eigen persoonlijke moraal.

Home

Meer over Ethiek:

  • Publieke discussie over Ethiek
  • Ethiek in het onderwijs
  • Waarden en normen in een universele beschaving als