Ghanaian English

November 2000

De presidentsverkiezingen houden hier iedereen bezig. Zowel de expats die ik hier voortdurend tegen het lijf loop, als de lokale bevolking praten erover. Geen krant kan je openslaan of de voorbereiding op de verkiezingen worden besproken. Op de radio geven luisteraars via de telefoon hun mening over de gang van zaken. Aangezien ik geen beschikking heb over een auto, verplaats ik me vooral per taxi. Om een inzicht te krijgen in hoe er gedacht wordt over de verkiezing, besluit ik een poll te houden met betrekking tot de voorkeur van taxi chauffeurs. Een gemiddeld gesprek met een taxichauffeur verloopt ongeveer zo:
- Hello Sir, can you take me to Cantonments Road?
- OK, lezko!
- How much?
- You gimme ten!
- No,no, that's too much! How about four?
- Friend, younno itz realle far! You gimme seven!
- I usually pay four or five maximum.
- You gimme sis, letsko!
- No, I pay five!
- OK, letsko
- OK, friend thank you.
- ...
- So, next week, you are going to vote for a new president?
- Hèèèèèèè [betekent meestal 'ja']
- Are you going to vote?
- Hèèèèèèè
- Who do you want to be president?
- You say?
- Who are you going to vote for?
- Ah, Me? I'm going to vote for NPP.
- Ah, Kufuor!
- Yes, ofcos! Kufuor!
- You don't like Atta Mills?
- NOOO, That man izza crook. That man no good. Youno, that man is saying hezza doing da tins but da man nevva, nevva duzza ting. Where I'm from he zetta a koing be a school, but afta tree years no school, you get what I'm saying? That man is saying zgonna be good roads but no, you look… no good roads…..only Accra.
Hezza saying NPP is a laya. Why can he say NPP is a laya, NPP issa good, he cannot say NPP is laya!
They dunno about democracy in Africa. Here the same president for twenty year, no good man. Kufuor is my man.
- Yes!
- You like Kufuor?
- I don't know! I just got here, so I ask you!
- Yunno, In Ghana things are difficult, but now, itsanot good. We need a new leada. A strong man, not the same man. NDC is too long in powa.
- OK, thank you friend, here's six, that's OK
- Oh, thank you brother, God bless you!


November 2000

Vandaag liet ik een kapotte schoen repareren door een mannetje die schoenen poetst en repareert op straat. Terwijl hij mijn rechterschoen dichtstikte kregen we een gesprek over politiek in Ghana, zijn vriend die geld verdient in Nederland, het huwelijk en -natuurlijk- voetbal, waarna ik hem bedankte en betaalde.
Toen ik wegging vroeg hij: "Oh, by the way, What is your name?"
- "My name is Michael" waarop hij zei: "Oh, my name is also Bobby".

Niet alleen deze Bobby maar vele, vele Ghanezen hebben een relatie met Nederland. 'I have a friend who lives in Holland' 'What is he doing in Holland?' 'O, I don't know but he is driving a Mercedes'
Ook broers of zussen wonen vaak in Nederland. Ze hebben het er allemaal goed naar de zin, de hier achtergeblevenen willen er zelf ook graag heen.
Zeker drie a vier van elke tien auto's is uit Nederland afkomstig. Soms is de afkomstig simpelweg verraden door een ovale NL sticker achterop, vaak zit het nummerbord in een frame met daarop Garage Van Dalen - Vlaardingen of iets dergelijks. Ook de minibusjes die hier het openbaar vervoer vormen zijn niet zelden uit Nederland afkomstig. Zo heb ik hier rond zien rijden de afgedankte busjes van bedrijven die, hun naam inschattend, in Nederland niet al te best geboerd hebben: "De Sikkenberg, Evangelische Kampeer en Recreatieboerderij, Onstwedde" en "Hondenuitlaatservice Kwispel, Almere".


Januari 2001

Wij hebben geen adres. Wij ontvangen thuis geen post en onze straat heeft drie namen. This is Ghana.
Volgens het huurcontract is het adres van het pand dat wij bewonen House No. 4A, School Road (Plot J5), Airport Residential Area, city of Accra. Ook volgens de plattegrond die lokaal verkocht wordt, is de Palestinian Embassy, het huis naast ons, te vinden op de School Road. Echter, volgens de min of meer officiële borden die de hoeken van de straat markeren, heet onze straat de Ghana Airways Avenue. Deze naam is ook niet geheel ontoepasselijk aangezien een van de grootste gebouwen van Accra, het hoofdkantoor van Ghana Airways, aan het begin of desgewenst einde van deze straat staat.
Het witte, acht verdieping tellende kantoorpand is vanaf verre zichtbaar. Een teken van een school heb ik echter nog nooit gezien, hoewel dat wellicht meer zegt over mijn gebrekkige micro-lokale geschiedeniskennis. Groot was mijn verbazing toen ik er onlangs niet direct in slaagde om aan een taxichauffeur duidelijk te maken waar ik woonde. Het kwam, zo bleek later, omdat hij een derde naam van onze straat introduceerde. Het gesprek verliep ongeveer zo:

- Hello, can you take me to the Ghana Airways Avenue?
- To where?
- Ghana Airways Avenue, Airport Residential Area!
- You wanto go to Airport?
- No, Airport RESIDENTIAL Area!
- You know da place?
- Yes, I know the place, I live there!
- OK, Lezko!
Na de onderhandelingen over de ritprijs probeer ik de chauffeur iets over zijn eigen stad te leren.
- You know the building of Ghana Airways?
- Oh yes, the White house!
- Yes, the white building!
- I know da place!
- You should know, the street is called Ghana Airways Avenue.
- We always call it White Avenue.
- ????
- Yes, because the White House, we call it White Avenue.

Zo zie je maar weer, in Ghana is een naam maar een naam.


Een bloemlezing uit de krant van zaterdag 10 februari 2001:

Op de voorpagina staat Another batch of Ministers sworn in Tot nu toe zijn er 25 ministers van de nieuwe regering beëdigd, waaronder de broer van de president.
Pagina twee heeft het internationale headline nieuws met o.a. Indian Firm offers cheap AIDS drugs. AIDS is in Ghana godzijdank nog niet een probleem zoals elders op het continent. Wel is er een buitengewone aandacht voor de ziekte in de media. Op pagina drie treffen we pas echt belangrijk nieuws, met foto en al: Exhibition of paintings opens at Novotel.
In het midden van de krant staat een stuk als waarschuwing om niet het vlees van aasgieren te eten onder de kop Vulture meat not recommended, een citaat:
An earlier report said Kwabena Manu, 37, unemployed, said to have developed the habit of killing and dressing vultures for sale as chicken to unsuspecting chop bar operators and khebab sellers
Op pagina 19 staat dat Kokoben Health Post eindelijk Hospital equipment heeft gekregen. Na de comic-strips volgt ten slotte de sport, met dit maal veel boksen en een vooruitblik op de Afrikaanse Supercup waarvoor Accra Hearts of Oak dit weekend gaat strijden. Op de achterkant tenslotte lezen we dat de werkzaamheden aan de Obuasi Road volgens plan verlopen, terwijl deze bewering wordt ondersteund door een kleurenfoto. Dit zijn zo de meest opmerkelijke berichten. Voor de rest staat de krant vol met lokaal nieuws (robber arrested), politieke profielen, Afrikaanse beschouwingen (Institutional change needed for poverty alleviation) advertenties en boze brieven.


Maart 2001

Voor een routineklus aan de nieuwe auto ga ik naar een lokale garage. Op advies van de vorige eigenaar ga ik naar Africa Motors, een professionele tent pal aan de Ring Road die door de stad loopt. Ik raak als snel aan de praat met de directeur.
- Business seems to be going good
- Yeah, Business is good but the pocket is small.
Ik denk ‘daar gaan we weer’. Elke Ghanees klaagt over het magere bestaan hier om zo een hoger bedrag te kunnen rekenen aan de altijd rijke blanken. Via de gebruikelijke koetjes en hun kinderen komen we al snel bij datgeen waar het hier in Ghana echt om gaat: Voetbal. Hij vraagt zich af of ik wel oprecht in voetbal geïnteresseerd ben.
- If you go to a game, where do you sit? Do you sit where all the executives sit?
Gezien mijn recente ervaringen met de wedstrijd van Hearts of Oak zeg ik:
- No, I usually sit where they fire the teargas!
- Oh, my friend, ha,ha,ha,ha,ha
En hij pakt mijn hand om stevig te schudden. Ik ben duidelijk bezig zijn vertrouwen te winnen. Met het opnoemen van de namen van de Ghanezen in Nederland begint zijn aandacht te groeien. Uiteraard kent hij Matthew Amoah van Vitesse . Hier wordt die naam overigens uitgesproken als: “Amwha” en niet als amOa, zoals in de omgeving van Arnhem. Alle Ghanezen die ik er naar vraag kennen hem overigens, maar echt overtuigd zijn ze nooit. Deze directeur weet echter daadwerkelijk waar hij het over heeft, zo blijkt. Wanneer ik vertel dat ik een shirt van “Amwah” heb, begin ik echt zijn vriend te worden. Wanner ik tenslotte mijn geel-zwarte sleutelhanger laat zien met Vitesse logo, vliegt hij me bijna om de hals.

De man, Raymond Tetteh, blijkt eigenaar te zijn van een Third Division team. Nee, niet zomaar een Third Division team die te slecht zijn voor de tweede laat staan de First Division, maar een training school. Really good young players!
Raymond laat me vol trots een e-mail zien uit Engeland waar hij bezig is aansluiting te vinden met de club met dezelfde naam: Fullham FC. Hij wil echter niet alleen de mogelijkheid van Engeland hebben, Nederland is ook goed. Ik moet en zal hem helpen om zijn talenten verder te helpen. Hij wil een road, nee een avenue naar een brighter future of these talented players verzorgen. Wanneer de telefoon gaat en hij vijf minuten in gesprek is, vertelt hij me even later dat het de aanvoerder van de Black Starlets was, die hem belde.
De Black Starlets is het nationale team onder de 17 jaar. Zoals het nationale team de Black Stars heet, heet het team van Ghana onder de 20 de Black Satellites en meen zelfs dat het vertegenwoordigende team onder de 23 de Black Meteors heten. Het vrouwenteam heet overigens verbazingwekkend genoeg niet de Black Venusses maar de Black Queens. Ik vraag me af of het veteranen team misschien de Black Holes heet.
Terug naar Raymond. Hij wil dus clubs voor zijn talenten. De jonge spelers zullen binnenkort op ‘the tournament in Italy’ spelen en daar kan iedereen gaan kijken. Ook als mijn vrienden met voetbalconnecties uit Nederland naar Ghana komen, zou Raymond wel wedstrijden en trainingen regelen zodat we kunnen zien waar de diamantjes zitten. En het doesn’t matter what division in Holland.
Ik druk Raymond op het hart om geen miracles van mij te verwachten maar dat is al te laat. Don’t underestimate yourself, You can do it! is de boodschap. Ik bedenk me dat ik snel een andere garage moet vinden. Anders brengt mijn auto mij ergens waar ik niet wil zijn.


Terug naar de homepagina