Vlinders van Lesbos

Lesbos is rijk aan dagvlinders, en u kunt er ook een aantal typisch oost-Europese soorten zien.

Van de Griekse eilanden is Lesbos een van de meest soortenrijke voor dagvlinders. Dit valt te verklaren doordat Lesbos relatief groot is (en dus veel verschillende biotopen herbergt) en doordat het eiland vrij dicht bij het vasteland van Turkije ligt (Dennis et al, 2000 en 2001). Er zijn geen endemische soorten van het eiland bekend.

Het aantal soorten dat rondvliegt verschilt uiteraard per seizoen en kan in korte tijd veranderen. Wij hebben bijvoorbeeld gemerkt dat er in de derde week van mei duidelijk meer vlinders en ook meer soorten vlinders vliegen dan in de eerste week van mei.

Onderstaande lijst geeft aan welke soorten dagvlinders op het eiland voorkomen. De lijst is tot stand gekomen door combinatie van waarnemingen van onszelf (35 soorten in mei 2002; 41 soorten in mei 2005) en van Jinze Noordijk en Elly Morriën (26 soorten in september 2003), en van opgaven in de literatuur (zie onderaan). 
De heer H. van Oorschot van de Entomologische Vereniging ben ik zeer erkentelijk voor zijn commentaar op deze pagina. 

Koningspage. Foto: Sylvia van Leeuwen

Bijzondere waarnemingen in 2005 waren het Groot Kustdikkopje bij Lisvori Spa, het Schildzaadwitje op de berg Olympos en het Zwartsprietdikkopje halverwege Agiassos en Asomatos. In 2006 vond Paul Cools het Groentje in het bos bij Achladeri en in 2007 vond hij de Rouwmantel in de omgeving van Agiassos. Deze soorten waren nog niet van het eiland bekend. In November 2010 zette Terry Robinson een Kleine monarchvlinder op de foto bij Vatera. Op de website Birdinglesvos is te lezen dat deze soort in september 2010 al gezien werd bij Faneromeni. Mocht u deze of andere nieuwe soorten ook op het eiland vinden, dan horen we dat graag. 
 
Soortenlijst dagvlinders van Lesbos (70 soorten)
Nederlandse naam Latijnse naam
Koninginnepage Papilio machaon
Zuidelijke koninginnepage Papilio alexanor
Koningspage Iphiclides podalirius
Oostelijke pijpbloemvlinder Zerynthia cerisy
Pijpbloemapollo Archon apollinus
Groot geaderd witje Aporia crataegi
Groot koolwitje Pieris brassicae
Klein koolwitje Pieris rapae
Schildzaadwitje Pieris krueperi
Klein geaderd witje Pieris napi
Oostelijk resedawitje Pontia edusa
Oostelijk marmerwitje Euchloe ausonia
Oranjetipje Anthocharis cardamines
Oranje luzernevlinder Colias crocea
Cleopatra Gonepteryx cleopatra
Boswitje Leptidea sinapis
Bruine Eikepage Satyrium ilicis
Eikepage Neozephyrus quercus (= Favonius quercus)
Kleine sleedoornpage Satyrium acaciae
Wegedoornpage Satyrium spini
Kleine vuurvlinder Lycaena phlaeas
Violette vuurvlinder Lycaena alciphron
Groentje Callophrys rubi
Tijgerblauwtje Lampides boeticus
Klein tijgerblauwtje Leptotes pirithous
Boomblauwtje Celastrina argiolus
Bloemenblauwtje Glaucopsyche alexis
Oostelijk tijmblauwtje Pseudophilotes vicrama
Bruin blauwtje Aricia agestis
Wikkeblauwtje Polyommatus amandus
Icarusblauwtje Polyommatus icarus
Snuitvlinder Libythea celtis
Kleine monarchvlinder Danaus chrysippus
Blauwe ijsvogelvlinder Limenitis reducta
Atalanta Vanessa atalanta
Grote vos Nymphalis polychloros
Distelvlinder Vanessa cardui
Zuidelijke aurelia Polygonia egea
Keizersmantel Argynnis paphia
Kardinaalsmantel Argynnis pandora
Knoopkruidparelmoervlinder* Melitaea phoebe*
"Tweeling-knoopkruidparelmoervlinder"* Melitaea telona*
Toortsparelmoervlinder Melitaea trivia
Tweekleurige parelmoervlinder Melitaea didyma
Oostelijk dambordje Melanargia larissa
Balkanboswachter  Hipparchia syriaca
Egeische heivlinder  Hipparchia mersina
Zuidelijke heivlinder** Hipparchia senthes**
Turkse heivlinder    Hipparchia pellucida
Donkere heivlinder Hipparchia fatua
Witbandheremiet Pseudochazera anthelea
Witbandzandoog Brintesia circe
Rouwmantel Nymphalis antiopa
Levant bruin zandoogje Maniola telmessia
Turks bruin zandoogje Maniola megala
Zuidelijk grauw zandoogje Hyponephele lupina
Hooibeestje Coenonympha pamphilus
Bont zandoogje Pararge aegeria
Argusvlinder Lasiommata megera
Rotsvlinder Lasiommata maera
Grote schaduwzandoog   Kirinia roxelana
Aardbeivlinder Pyrgus malvae
Oostelijk kalkgraslanddikkopje Spialia orbifer
Kaasjeskruiddikkopje  Carcharodus alceaea
Oostelijk andoorndikkopje Carcharodus orientalis
Zwartbruin dikkopje Erynnis marloyi
Dwergdikkopje Thymelicus acteon
Geelsprietdikkopje  Thymelicus sylvestris
Turks geelsprietdikkopje Thymelicus hyrax
Zwartsprietdikkopje Thymelicus lineola
Groot kustdikkopje Gegenus nostrodamus
                               

* In de gangbare Europese vlinderboeken wordt alleen de Knoopkruidparelmoervlinder, Melitaea phoebe vermeld. Onlangs is gebleken dat ook de tweelingsoort Melitaea telona in ZW-Europa voorkomt. Deze soort heeft nog geen Nederlandse naam en is alleen door anatomisch onderzoek van de "echte" Knoopkruidparelmoervlinder te onderscheiden. Peter Russell heeft zich er in verdiept en vond op Lesbos tot nu toe alleen de tweelingsoort M. telona. Of de Knoopkruidparelmoervlinder M. phoebe ook op Lesbos voorkomt, wordt nog verder onderzocht.

** In het vlinderboek van Tolman en Lewington vermeld onder de naam Hipparchia aristaeus senthes en Zuidelijke heivlinder. Deze soort is in het boek van Lafranchis opgesplitst in meerdere soorten, waarbij de soort op Lesbos de naam Hipparchia senthes krijgt. Een Nederlandse naam vermeldt dit boek niet.

Oostelijke pijpbloemvlinder
Foto: Sylvia van Leeuwen
Levant bruin zandoogje
Foto: Jinze Noordijk
Zuidelijke koninginnepage
Foto: Sylvia van Leeuwen 
Kardinaalsmantel
Foto: Sylvia van Leeuwen
Grote schaduwzandoog
Foto: Sylvia van Leeuwen
Kaasjeskruiddikkopje
Foto: Elly Morriën

 

Literatuur:

Tolman, Tom & Richard Lewington, 1999. De nieuwe Vlindergids; 450 soorten dagvlinders van Europa en Noordwest-Afrika. Uitgave: Tirion, Baarn.- Uitstekend Nederlandstalig determinatieboek voor dagvlinders in Europa, waarin naast de wetenschappelijke namen ook Nederlandse namen vermeld zijn.

Lafranchis, Tristan, 2004. Butterflies of Europe. New Field Guide and Key. Uitgave: Diatheo, Parijs, Franktijk. - Een goede aanvulling op het boek van Tolman en Lewington vanwege de determinatiesleutels en de details die van belang zijn voor determinatie. Bevat wetenschappelijke en Engelse namen.

Voor wie zich er verder in wil verdiepen:

Dennis, Roger L.H., Tim G. Shreeve, Alain Olivier & John G. Coutsis, 2000. Contemporary Geography Dominates Butterfly Diversity Gradients within the Aegean Archipelago. In: Journal of Biogeography, Vol. 27 (6): pp. 1365-1383.

Hesselbarth, G., H. van Oorschot en S. Wagener. Die Tagfalter der Türkei unter Beruksichtigung der angrenzenden Länder, Band 2. Daaruit: Tabel 27: Tagfaltervorkommen auf den der Türkei vorgelagerten Mittelmeerinseln, pp. 1110-1114.

Olivier, Alain, 1993. The butterflies of the Greek island of Ródos: taxonomy, faunistics, ecology and phenology. With a tentative synthesis on the biogeography of the butterflies of Kriti (crete), Kárpathos, Ródos, the Eastern Aegean islands and Kďpros (Cyprus). Uitgave: Vlaamse Vereniging voor Entomologie, Antwerpen.

Pamperis L.N. , 2009. The butterflies of Greece. Uitgave: Pamperis Editions, 766 pag. - Een zeer degelijk standaardwerk met foto's, ecologische informatie en verspreidingskaarten van alle soorten dagvlinders van Griekenland. Zie http://www.pamperis.gr/THE_BUTTERFLIES_OF_GREECE/English.html

Roger L. Dennis, Alain Oliver, John G. Coutsis & Tim G. Shreeve, 2001. Butterflies on islands in the Aegean archipelago: predicting numbers of species and incidence of species using geographical variables. In: Entomologist's Gazette 52: pp. 3-39.

Russell, Peter & David Hall, 2009. Observations on Maniola megala (Oberthür, 1909) (Lepidoptera: Nymphalidae, Satyrinae) on the Aegean island of Lésvos. In: Entomologist's Gazette 560: pp. 159-174.

 

 

PS:

Het boek 'Birding on the Greek Island of Lesvos', van Richard Brooks (1998) is voor vogels een uitstekend boek, maar het lijstje "Commonest Butterflies" bevat een aantal soorten waarvan het voorkomen op Lesbos onwaarschijnlijk is. Het gaat om Griekse vuurvlinder (Lycaena ottomanus), Morgenrood (Lycaena virgauraea), Oostelijke vuurvlinder (Lycaeana thersamon), Tijmblauwtje (Maculinea arion), Dagpauwoog (Inachis io), Dambordje (Melanargia galathea), Oranje zandoogje (Pyronia tithonus), Zuidelijk oranje zandoogje (Pyronia cecilia), Grauw zandoogje (Hyponephele lycaon), Bretons spikkeldikkopje (Pyrgus armoricanus), Groot dikkopje (Ochlodes venata), Klein Resedawitje (Pontia chloridice), Resedawitje (Pontia daplidice), Klein thijmblauwtje (Pseudophilotes baton), Kleine weerschijnvlinder (Apatura ilia), Bruin zandoogje (Maniola jurtina) en Groot spikkeldikkopje (Pyrgus alveus). Ook het voorkomen van Gierstdikkopje (Pelopidas thrax) op Lesbos is onzeker.

Oproepen:
- Als u dagvlindersoorten op Lesbos waarneemt die niet op de lijst met zeker voorkomende soorten staan, dan horen wij het graag.
- Over de nachtvlinders van Lesbos hebben wij helaas nog geen gegevens. Wie kan ons daaraan helpen? Zie de pagina Contact voor ons adres.

 

 
Convolvoli spec. (nachtvlinder) Foto: Rutger Jesse
_______________________________________________________________________

Ga naar:

Last update: 1 september 2011