Rond Lunteren 

(Integrale tekst uit Der Vaderen Erfdeel – 2^e jaargang nr. 12 zomermaand 1938)

 Halverwege 5^e zin:

“..in de omgeving van Lunteren nog sporen uit alle tijdperken, die achter ons liggen. Laat u medevoeren op een wandeling, waarvoor wij als uitgangspunt nemen den Lindeboomsberg, ten oosten van Meulunteren. Hij is een der hoogste punten van de omgeving en dankt zijn naam aan een lindeboom, die op zijn top groeit. Lang voor de tegenwoordige boom geplant werd, heette de berg reeds zoo en wij hebben vermoedelijk te doen met een oude vergader- en gerichtplaats; want de lindeboom was eertijds en ook nog lang in christelijken tijd, de boom, die op zulk een plaats niet mocht ontbreken. Stierf de boom, dan werd er een nieuwe geplant en zelf lang, nadat de beteekenis, die aan den boom gehecht was verloren was gegaan en de plek reeds van bestemming was veranderd, zien we, dat de landbevolking den gestorven boom telkens weer door een nieuwen vervangt. Zoo heeft het tegenwoordige geboomte van den Lindenboomberg geen rechtzittingen meer meegemaakt, maar de lindeboomen zijn er nog en de oude naam is ook bewaard gebleven.

Op den top van den berg is een vermoedelijk kunstmatige hoogte; was dit de plaats van den rechter? Of heeft zij een nog anderen oorsprong en is het een grafheuvel uit den tijd van vóór onze jaartelling? Wetenschappelijk onderzoek zal dit t.z.t. wel uitmaken. Er is nog een tweede kunstmatige hoogte op deze berg, nml. De Koepol. Ook hiervan is de oorsprong nog niet opgehelderd. Ten noorden van den Lindenboomberg ligt de Driesingel en ten zuiden er van de Langenberg. ,,Drie”en ,,Lagen”komt veel samen voor. Niet ver van Lunteren, bij Ede, liggen bijv. Drieberg en Lagenberg bij elkaar.

Ten westen van den Langenberg ligt de Goudsberg en ten oosten de Steenenberg en de Lange-hei. Ook hier weder het woord Lange, dat soms kennelijk afgeleid is van het begrip ,,lang”, maar vaak ook niets daarmede te maken heeft. Men heeft het ook wel met ,,erlangen”, d.i. ,,bereiken” in verband gebracht en zoodoende met mogelijk daar gehouden wedrennen. Dat vroeger wedstrijden, o.a. paardrennen met een godsdienstigen achtergronden (?) gehouden werden, staat vast, maar voor de hierboven genoemde plaatsen is dit nog niet bewezen. De Lang-heid is kort geleden omgeploegd. Daarbij zijn tallooze aardewerk-scherven voor den dag gekomen, waaronder vele bewerkte uit den grafheuvel-tijd, dus van honderden jaren voor onze jaartelling.

Ook hooger op, op den Steenenberg, zijn deze scherven gevonden. De Steenenberg bevat niet meer steenen dan de andere heuvels; de naam zal dus wel afgeleid zijn van één bepaalden steen, die op deze hoogte lag. Ook elders in het land, waar wij den naam Steenenberg. Steenbergen, Steenberg of Keienberg veelvuldig aantreffen, zal de naam wel verband houden met een zwerfkei, die wellicht in den eeredienst een rol speelde. De op den Steenenberg liggende ,,vlooienpol” is vermoedelijk een oude grafheuvel. De Goudsberg behoort tot de noordelijke uitloopers van de heuvelreeks en biedt een prachtig uitzicht op de vlakte in de richting van Barneveld. De naam wordt wel in het verband gebracht met Godsberg, maar het is te betwijfelen of dit wel juist is. Ook elders in het land treffen wij den naam Goudsberg aan (tw. Prov.Limburg).

	Ten zuid-oosten van den Steenenberg ligt de Schelleberg; een naam, waar we geen raad mee weten. Op een van de toppen van dezen heuvel ligt de Moordkuil. Het is een uitgegraven kuil van ongeveer 15M. doorsnede, waarvan de uitgeworpen aarde een verhoogden rand vormt, die aan de westzijde breeder is dan elders. Naar den oorsprong en de beteekenis kunnen wij slechts gissen. Ten zuiden van den Steenenberg -  wij zijn nu precies ten oosten van Lunteren – ligt de Galgenberg. Dit was dus de plaats van terechtstelling in vroeger eeuwen. Maar het is bekend, dat voor de galg altijd plekken werden uitgezocht, die in den voor-christelijken tijd een gewijde beteekenis hadden. Ook met dezen Galgenberg zal dit wel het geval geweest zijn.”
Foto: www.lunteren.com
[Naar boven]