Kameraden en Kameraadskes,

In het vroege voorjaar van 1936 besloot de Leider, dat er een terrein gezocht moest worden om op den tweeden Pinksterdag van dat jaar een groote openbare openluchtvergadering te houden. Na in verschillende deelen van ons land een geschikt terrein gezocht te hebben, viel de keuze op den Goudsberg, te midden van de mooie bosschen te Lunteren. Dit, ongeveer 16 H.A. groot terrein, bestond uit hooge heide, bosch en zandverstuivingen. Om het terrein bruikbaar te maken voor een maasa-bijeenkomst werd een gedeelte van het bosch gekapt, de heide gemaaid en het terrein verder zooveel mogelijk vlak gemaakt.

Voor den toevoer van electrischen stroom werd een noodnet gebouwd van ongeveer 2 K.M. lengte, terwijl voor de watervoorziening op een diepte van 38 Meter een handpomp werd geslagen.

Op 1 Juni werd de eerste landdag op dit terrein gehouden en hiermede was de eerste Hagespraak der N.S.B. geboren. Alhoewel er voor deze Hagespraak een berg werk was verzet, hadden wij toch kunnen denken, dat dit alles nog maar een kleinigheid was bij hetgeen later zou moeten volgen.

In 1937 werd de tweede Hagespraak gehouden op onzen eigen grond, betaald uit de bijdragen der leden. Van dien tijd af is er steeds bij onze leden en belangstellenden aangeklopt om bijdragen om van dit terrein te maken een werkelijk ,,Nationaal Tehuis”. Gelukkig dat zeer velen begrepen, dat dit geld goed besteed werd, want thans blijtk van hoe groote waarde dit terrein voor ons is en welke propaganda er van uit gaat. Ziestien H.A. is echter een groote lap grond. Om zoo’n stuk woeste grond bruikbaar te maken, zonder de natuur geweld aan te doen, en om de bezoekers in eigen huis te kunnen ontvangen, is zeer veel geld noodig.

In 1937 werd een electrische pomp gebouwd, welke een opbrengst gaf van 1200 Liter water per uur en konden wij daardoor onze primitieve handpomp, welke lang niet voldoende water gaf, sloopen.

Aan de electrische pomp was weer een bezwaar verbonden, n.l. dat wanneer de pomp werkte, het electrische net niet meer voldoende stroom net niet meer voldoende stroom leverde om b.v. den geluidsdienst of andere aansluitingen te voeden. Was er des zomers kamp en de motor van de pomp moest zijn werk doen, dan moesten eerst de lampen uitgedraaid worden, vanzelfsprekend een toestand, die niet bestendigd kon worden.

Einde 1937 gaf de Leider dan ook opdracht om een eigen electrisch net te bouwen, dat in ieder geval voldoende stroom kon leveren.

Toen in den loop van 1938 na vele besprekingen en talrijke aanwijzingen door den Leider, een vast plan was uitgewerkt, gaf de Leider opdracht om een monumentaal podium te bouwen. Dit monument, met een afmeting van 105 Meter lengte en een hoogte van 10 Meter, gaf aan vele arbeiders in de omgeving van Lunteren werk, maar sloeg ook een behoorlijk gat in onze beschikbare geldmiddelen.

Op onzen landdag 1939 werd het nieuwe podium in gebruik genomen en het prachtige bouwwerk wekte de bewondering van de tienduizenden bezoekers. Hiermede was ons werk echter nog niet ten einde. De vergaderruimte zelf was nog in haar ouden staat, zoodat de bezoekers niet allen een volledig overzicht hadden op het machtige podium.

Ook was, door de oneffenheden in het terrein, het geluid niet voldoende over het terrein, het geluid niet voldoende over het terrein verdeeld, zoodat er groote plekken waren, waar men niets van het gesproken woord kon verstaan, een gebrek dat om spoedige oplossing vroeg.

Het ergste van alles was de vreeselijke verstuiving op het terrein. Gij allen hebt daaraan geen prettige herinneringen. Tienduizenden kubieke meters grond zijn intusschen verplaatst geworden. Einde Augustus waren wij zoover, dat de helft van de vergaderruimte en het ververschingsterrein met een speciaal grasmengsel ingezaaid kon worden Ook dat werk verslond weer een aanzienlijk bedrag.

Einde November 1939 waren onze middelen dan ook totaal uitgeput en waren wij genoodzaakt het werk tijdelijk stop te zetten. Toen er in begin Maart weder wat gelden waren toegevloeid, begonnen wij weder op kleine schaal aan het grondwerk.

Eind Maart konden wij de andere helft van de vergaderruitme met gras inzaaien en waren wij zoover, dat wij op 13 Mei op het vergaderterrin in ieder geval stofvrij bijeen hadden kunnen komen. Hoe anders is het voor velen onzer leden op den tweeden  Pinksterdag j.l. geloopen. Op verschillende plaatsen brachten wij den tweeden Pinksterdag door, maar hoe….

Er moet thans nog veel werk verricht worden, waarvan de uitvoering van het allergrootste belang geacht mag worden.

Ten eerste bleek op onze Hagespraak 1939 dat de watervoorziening nog lang niet voldoende was. De toevoer moet noodig verhoogd worden. Gaarne zou ik daarin voor goed willen voorzien door een nieuwe pompinstallatie met grooten toevoer te bouwen.

Ten tweede is de waschgelegenheid en de tijdelijke inrichting der privaten zeer onvoldoende, zoo niet onbruikbaar. Door den pakhuisbrand in 1939 verloren wij onze houten latrines, welke, omdat er geen geld was, op zeer primitieve wijze werden herbouwd en welke ook op de laatste Hagespraak weder dienst moesten doen, hopelijk voor de laatste maal. Verbetering dezer noodzakelijke gelegenheden is dringend geboden. Dit alles behoort tot het werkplan 1940-1941.

Ook gij kunt daadwerkelijk medebouwen door Uw steentjes bij te dragen. Geef hieraan gevolg, kameraden en kameraadskes, dan zullen wij zorgen, dat deze steentjes zorgvuldig opgestapeld worden tot een mooi geheel.

Moge dit beknopte overzicht over den bouw en over de nog te verrichten werkzaamheden er toe bijdragen, dat alle Kameraden en Kameraadskes, zooveel als in hun vermogen het bouwfonds 1940-1941 voor ons ,,Nationaal Tehuis”financieel steunen.

Alblas

Beheerder ,,Nationale Tehuis” te Lunteren

[Naar boven]