De onderstaande jaartallentabel heb ik aanvankelijk opgezet als een overzicht van jaartallen uit de bijbelse geschiedenis. Gaandeweg zijn er ook jaartallen uit de wereldlijke geschiedenis bijgekomen. Met name de jaartallen uit de vroege geschiedenis zijn vaak moeilijk te achterhalen. Vaak ook vermelden verschillende naslagwerken afwijkende jaartallen. Mocht u opmerkingen of suggesties voor verbetering hebben dan verneem ik deze graag van u (om mij te schrijven klikt u op e-mail). neer

JAARTAL	ISRAËL		ELDERS
± 8000 v.C.	Stichting van de stad Jericho
± 4500 v.C.			In Limburg kwamen voor het eerst landbouwers voor (de Bandkeramiekers)
± 4000 v.C.			De Egyptenaars kenden een jaarkalender
± 4000 - 2000 v.C.			In Mesopotamië woonden de Soemeriërs; dezen bouwden hoge tempeltorens, onder meer in Babel; astrologie en wiskunde (het getal 60) waren belangrijk; belangrijke stad: Oer; zij ontwikkelden het spijkerschrift
± 3200 v.C.			In Drente doken de Hunebedbouwers op
± 3000 v.C.			De Egyptenaars vonden het schrift uit
± 2800 v.C.			Menis verenigde Opper- en Neder-Egypte
± 2600 v.C.			Hoogtepunt van de bloeiperiode van het Oude Rijk van Egypte; onder meer Cheops bouwde enorme piramiden; voornaamste god: de zonnegod Ra of Ré
± 2200 v.C.			Einde van het Oude Rijk van Egypte
± 2100 v.C.			Begin van het Middenrijk van Egypte
± 2000 v.C.			- Volken uit het noorden vielen Griekenland binnen; een van hun sterkste burchtsteden: Mycene - Het volk van de Klokbekercultuur, met name op de Veluwe
± 2000 - 1200 v.C.			De Myceense beschaving in Griekenland
± 2000 - 1600 v.C.			Bloeitijd van de Minoïsche beschaving op Kreta
± 1900 v.C.			De bronstijd in Nederland
± 1850 v.C.	Aartsvader Abraham trok van Oer (Ur) in Mesopotamië naar Kanaän
± 1700 v.C.	De Filistijnen, een niet-Semitisch volk, kwamen uit Klein-Azië via Kreta naar Egypte en Palestina; zij waren verenigd in een bond van vijf stadsstaten: Asdod, Askelon, Ekron, Gat en Gaza; zij brachten de Myceense beschaving mee		Koning Hammoerabi van Babel (= Babylon) richtte een grote stenen zuil op waarin zeer sociale wetten werden gegraveerd
± 1700 v.C.	Jozef liet zijn familie overkomen naar het land Gosen in Egypte
± 1600 v.C.			Begin van het Nieuwe Rijk van Egypte
1484-1450 v.C.	Thoetmes III van Egypte veroverde Palestina, Syrië en Fenicië
± 1400 v.C.			De Assyriërs heersten in Mesopotamië
1379-1362 v.C.			Achnaton (= Amenhotep IV) van Egypte voerde godsdiensthervormingen in
± 1350 v.C.			De rotstempel van Aboe Simbel ten westen van de Nijl in Egypte werd gebouwd
1304-1237 v.C.			Ramses II van Egypte leed een nederlaag tegen de Hettieten; onder zijn regering bloeiden de kunst en cultuur
1274-1245 v.C.			Koning Salamnassar I van Assyrië veroverde heel Mesopotamië
± 1200 v.C.	Uittocht uit Egypte onder leiding van Mozes		- De Assyriërs stichtten een groot rijk; zij kwamen uit het noorden en veroverden onder meer heel Mesopotamië; zij waren zeer wreed; in het paleis van koning Assoerbanipal zijn veel kleitabletten gevonden - Op Kreta werden alle paleizen verwoestte, wellicht door een aardbeving
12^e eeuw	Strijd tegen de Kanaänieten en de Filistijnen
± 1200-800 v.C.			De donkere eeuwen in Griekenland; het schrift raakte onbekend; de macht ging over van de koningen op de aristocraten
± 1200 v.C.			De Doriërs vielen Griekenland binnen; veel oorspronkelijke bewoners vluchtten naar de eilanden en de kust van Klein-Azië; begin van de Griekse kolonisatie in Klein-Azië en Zuid-Italië)
1194-1184 v.C.			Trojaanse oorlog (1184 v.C: Troje [Grieks: Ilion] ingenomen door de Grieken door middel van een houten paard)
1124-1103 v.C.			Nebukadnezar I koning van Babylonië
± 1100 v.C.	Gideon (eigenlijk: Jerbubbaäl) richter over Israël; hij versloeg de nomadische Midianieten die Israël met plunderingen terroriseerden; hij verwierp het hem aangeboden koningschap		Einde van het Nieuwe Rijk van Egypte
± 1100 v.C.	Jefta richter over Israël; hij bestreed de Ammonieten en de Moabieten
1028-1012 v.C.	Saul (uit Benjamin) koning van Israël
1012-972 v.C.	David (uit Juda) koning van Juda en Israël; hij onderwierp Edom, Moab en de Ammonieten
± 1000 v.C.			- Urnenveldencultuur in Nederland; bronstijd en ijzertijd - De Semietische Chaldeeën drongen Babylonië (Chaldea) binnen
995 v.C.	David veroverde Jeruzalem
± 970-931 v.C.	Salomo koning van Israël
969-936 v.C.			Hiram (Chiram) I koning van Tyrus
931 v.C.	Israël werd verdeeld in het tienstammenrijk (hoofdstad: Sichem [= Nabloes] of Samaria) en het tweestammenrijk (hoofdstad: Jeruzalem)
933-917 v.C.		Rehabeam (zoon van Salomo) koning van Juda
931-910 v.C.	Jerobeam I koning van Israël; oorlog tussen Israël en Juda
917-876 v.C.		Asa koning van Juda; hij bestreed de afgodendienst; hij streed voorspoedig tegen de Ethiopiërs en tegen Báësa van Israël
915-912 v.C.		Abía koning van Juda; hij overwon koning Jerobeam van Israël
910-909 v.C.	Nadab koning van Israël; wanbeleid
909-886 v.C.	Báësa koning van Israël; hij was veldheer van koning Nadab, die hij doodde; hij beoorloogde Juda aanvankelijk met succes
9^e eeuw			- Stichting van de stad Carthago door Feniciërs uit Tyrus - De Griekse dichter Homerus
887(?) v.C.	Zimri zeven dagen koning over Israël; hij doodde de vorige koning Ela, die twee jaren geregeerd had; hij pleegde zelfmoord
887-877 v.C.	Omri koning van Israël; één van de krachtigste vorsten; stichter van een dynastie; tevens stichter van de hoofdstad van het noordelijke rijk, Samaria; in Assyrische inscripties heette het rijk ‘het huis van Omri’
± 880 v.C.	De profeet Elia(s); opgevolgd door Elísa
876-854 v.C.	Achab koning van Israël; hij huwde de Tyrische prinses Izebel, die de Baäl-cultuur meenam
873-848 v.C.		Jósafat koning van Juda; zoon van Asa; vrede tussen Israël en Juda; bloei; hij overwon de Moabieten en de Ammonieten; opgevolgd door zijn zoon Jehóram
858-824 v.C.			Koning Salamnassar III van Assyrië; hij veroverde Noord-Syrië en Babylonië; in 853 werd hij in de Slag bij Qargar aan de Orentes door een Syrisch-Pal. coalitie verslagen
853-852 v.C.	Aházia koning van Israël
853-841 v.C.		Joram (schoonzoon van Achab) koning van Juda
853 v.C.			Koning Benhadad II van Syrië door Salmanassar III verslagen (eerder was hij al verslagen door koning Achab; hij werd vermoord door koning Hazaël)
852-841 v.C.(?)	Joram koning van Israël
841 v.C.		Ahazia (zoon van Jehóram) koning van Juda
841-814 v.C.	Jehu koning van Israël; hij vermoordde koning Joram van Israël; hij zocht aansluiting bij Assyrië
841-835 v.C.		Athália (moeder van Ahazia) regeerde over Juda
835-795 v.C.		Joas koning van Juda; hij werd door hofbeambten vermoord
814-798 v.C.	Jóahaz (ofwel Joachaz) koning over Israël
800-770 v.C.		Amázia koning van Juda; hij versloeg de Edomieten; hij leed een nederlaag tegen Israël; hij werd vermoord
798-782 v.C.	Joas koning van Israël; hij overwon Amazia van Juda
793-753 v.C.	Jerobeam II koning van Israël; bloeitijd
776 v.C.			In Olympia (een vlakte in Zuid-Griekenland) werden de eerste Olympische spelen gehouden (daarna om de vier jaar, tot 394 n.C.)
766-739 v.C.		Uzzia (ook wel: Azária) koning van Juda
753 v.C.	Zacharía (zoon van Jerobeam II) was zes maanden koning van Israël; hij werd gedood door Sallum		Rome werd gesticht door Romulus en Remus; Romulus werd Romes eerste koning
± 753/752 v.C.	Sallum één maand koning van Israël; hij werd gedood door Mená(c)hem
752-742 v.C.	Mená(c)hem koning over Israël; vazal van koning Tiglat Pileser III van Assyrië
± 750 v.C.	De profeet Amos verkondigde de ondergang van Israël; de profeet Joël		Korintische emigranten stichtten op Sicilië de stad Syracuse
± 750 v.C.			De ijzertijd in Nederland
740-732 v.C.		Jotham koning van Juda; rechtvaardig vorst
± 740 v.C.	De profeet Hozea
738-737 v.C.	Peká(c)hia (zoon van Mená(c)hem) koning van Israël; hij werd vermoord door Peka(c)h
737-732 v.C.	Peka(c)h koning van Israël; hij trok op tegen koning Achaz van Juda
734-719 v.C.		Achaz koning van Juda; hij voerde de Assyrische cultus in, waartegen Jesaja zich verzette; hij riep Tiglat-Pileser III te hulp, die Damascus aanviel maar Juda tot een vazalstaat maakte
732-722 v.C.	- Hoséa koning van Israël; hij doodde Pekach en werd met Assyrische steun koning; hij zocht steun bij koning So van Egypte en lokte daardoor het beleg van Samaria uit - Drie jaar lang beleg van Samaria door koning Salamnassar V van Assyrië
727-722 v.C.			Koning Salamnassar V (ook wel: Oeloelajoe) van Assyrië; verwoestte Sam’al en belegerde Samaria
725-697 v.C.		(Je)Hizkía koning van Juda; hij werd verslagen door de Assyriërs; hij werd genezen door Jesaja
722 v.C.	Verovering van het tienstammenrijk door Assyrië (onder leiding van koning Sargon II)
± 720 v.C.	De profeten Jona en Micha (maar: volgens 2 Koningen 14 vers 25 zou Jona geleefd hebben ten tijde van koning Jerobeam II)
705-681 v.C.			Koning Sanherib (zoon van Sargon II) van Assyrië; bouwheer van Nineve; befaamd om zijn technische prestaties (ingenieuze waterwerken); hij zette zijn zoon op de troon van Babylon; toen deze werd vermoord verwoestte Sanherib Babylon; hij leidde een zijrivier van de Eufraat over de ruïnes, waarbij ook de tempel van Mardoek ten offer viel; hij werd vermoord door zijn eigen zoon(s)
701 v.C.	Koning Sanherib van Assyrië hield een veldtocht naar Syrië en Palestina; hij onderwierp Juda en belegerde Jeruzalem (met Hizkia) tevergeefs
686-640 v.C.		Manasse koning van Juda; hij herstelde de afgodendienst; onder hem had een Assyrisch-gezinde reactie plaats tegen de hervorming van zijn vader Hizkía; hij werd naar Babel weggevoerd
671 v.C.			De Assyriërs veroverden Egypte
663-609 v.C.			Psammetikos van Egypte verdreef de Assyriërs uit zijn land
640-609 v.C.		Josía koning van Juda; hij was een zoon van Amon (die voor hem twee jaar regeerde en door zijn knechten werd gedood); hij hergaf Juda, mede door het ineenstorten van Assyrië, politieke zelfstandigheid; hij sneuvelde in de strijd tegen farao Necho die de Assyrische koning te hulp kwam
± 630 v.C.	De profeet Zefanja
627-585 v.C.	De profeet Jeremía; het naar hem genoemde bijbelboek is uit zijn mond door zijn secretaris Baruch opgeschreven
621 v.C.		Josía concentreerde de eredienst te Jeruzalem	Strenge wetgeving te Athene door Draco
612 v.C.	De profeet Hábakuk schreef zijn bijbelboek		Val van Ninevé; de Assyriërs werden verslagen; de nieuwe heersers in Mesopotamië waren eerst de Meden en toen de Perzen
608 v.C.		Jóa(c)haz (ofwel Sallum) drie maanden koning van Juda; hij werd naar Egypte afgevoerd door farao Necho
608-597 v.C.		Jójakim (eigenlijk: Eljakim) koning van Juda, als opvolger van zijn broer Jóahaz; hij werd naar Babel weggevoerd
606 v.C.			Koning Assoeroeballit II (612-606 v.C.) van Assyrië werd door Babylonië verslagen; het einde van het Assyrische rijk
605-562 v.C.			Nebukadnezar II koning van Babylonië; hij bracht welvaart; hij liet onder meer hangende tuinen aanleggen
605 v.C.			Nebukadnezar II overwon de Egyptische farao Necho II (die aanspraak op Syrië maakte) (Necho II: 609-584 v.C., 26^e dynastie; hij trok op tegen Babylonië om zijn bondgenoot Assyrië te hulp te komen)
605 v.C.		Jójakim onderwierp zich aan Babel
± 600 v.C.	De profeet Nahum		- Begin van de terpentijd in Groningen en Friesland - De Griekse fabeldichter Aesopus
597 v.C.		Jójachin koning van Juda, als opvolger van zijn vader Jójakim; hij regeerde drie maanden; hij werd naar Babel weggevoerd (tezamen met de profeet Ezechiël)
597-587 v.C.		Zedekía koning van Juda, als opvolger van zijn broer Jójachin; hij werd gedood door Nebukadnezar
594 v.C.			Solon kreeg te Athene vrijwel de alleenheerschappij; hij maakte rechtvaardige wetten; hij werd daarin gevolgd door Clisthenes [ofwel: Kleisthenes], terwijl de democratie werd voltooid door Perikles
586 v.C.		Verovering van het tweestammenrijk door Babylonië; Nebukadnezar verwoestte Jeruzalem
580 v.C.	De profeet Obadja schreef zijn bijbelboek
576-529 v.C.			Kyros [ofwel Koeroesj ofwel Kores] II de Grote koning van Perzië; stichter van het Perzische wereldrijk; hij onderwierp Medië, Lydië en Babel; hij liet de Joodse ballingen naar Palestina terugkeren
568 v.C.			Nebukadnezar II overwon de Egyptische farao Amasis II
561 v.C.	Jójachin werd losgelaten
545 v.C.			De officier Pisistratus kreeg de macht in Athene; hij regeerde als tiran [alleenheerser]; adellijke families werden door hem verbannen, waarna hun grond onder de boeren werd verdeeld
539 v.C.			Babylon werd door Perzië veroverd; Kyros II liet de Joden teruggaan naar hun land
539-331 v.C.	Palestina was Perzisch
529 v.C.			Pythagoras (582-507 v.C.) stichtte een kolonie te Croton
525 v.C.			Egypte werd door Kambyses II van Perzië veroverd
522-485 v.C.			Dareios I van Perzië
520 v.C.	De profeet Zacharia profeteerde over de ondergang van het Grieks-Macedonische rijk; de profeet Haggai
510 v.C.			- Verdrijving van de tirannen uit Athene - Koning Tarquinius Superbus werd uit Rome verdreven; Rome werd een republiek
510-27 v.C.			Rome was een republiek
509 v.C.			In Athene democratische wetgeving door Kleisthenes
5^e eeuw v.C.			- Keltische stammen bewoonden Nederland - De bloeitijd van Athene ("de gouden eeuw van Pericles")
± 500 v.C.			De Griekse kolonies op de kust van Klein-Azië kwamen onder het bestuur van Perzië
500-300 v.C.			Strijd tussen de patriciërs en de plebejers in Rome; de Romeinen veroverden heel Italië
499-429 v.C.			Perikles, een Griekse staatman, bevorderde de bloei van Athene
485-465 v.C.			Ahasverus (ofwel Achásjwerôsj ofwel Xerxes) koning van Perzië; zoon van Dareios I; hij rukte 480 v.C. tegen de Grieken op maar werd door dezen bij Salamis verslagen
490 v.C.			De Perzen landden in Attica, maar werden bij Marathon door de Grieken (onder leiding van Miltiades) verslagen
485-425 v.C.			De Griekse geschiedschrijver Herodotos [ofwel: Herodotus]
480-406 v.C.			De Attische treurspeldichter Euripides
479 v.C.			De Perzische vloot werd bij Salamis door de Atheense vloot verslagen
± 475 v.C.	De profeet Maleáchi schreef zijn bijbelboek (volgens een andere bron: ± 400 v.C.)
469-399 v.C.			De Griekse filosoof Sokrates leefde in Athene
458 v.C.	De Joodse wetgeleerde Ezra keerde met Nehemía en 1.500 Joodse ballingen op last van Artaxerxes (Arthasasta) I (465-424 v.C.) naar Jeruzalem; hij reorganiseerde aldaar de rechtspraak en eredienst
± 450 v.C.			Athene werd een democratisch bestuurde stad
431-404 v.C.			Strijd tussen Sparta en Athene (Peloponnesische oorlog); deze eindigde met de val van Athene
427-347 v.C.			De Griekse filosoof Plato(on) [eigenlijk: Aristokles] leefde in Athene
399 v.C.			Sokrates werd door de Areopagus tot de gifbeker veroordeeld
390 v.C.			Rome ingenomen door de Galliërs
387 v.C.			Plato(on) stichtte in Athene zijn Academie
384-322 v.C.			De Griekse filosoof Artistoteles; leermeester van Alexander de Grote
356 v.C.			- De beroemde tempel van Artemis werd door de Efeziër Herostratos in brand gestoken - In dezelfde nacht als de brand: Alexander de Grote werd geboren
338 v.C.			Koning Philippus van Macedonië (359-336) versloeg de Griekse steden
336 v.C.			Koning Philippus van Macedonië werd door Pausianus vermoord
336-323 v.C.			Alexander de Grote veroverde geheel Perzië
332 v.C.			Alexander de Grote veroverde Egypte (332-30 v.C.: Egypte onder de Ptolemeeën)
301 v.C.			Het rijk van Alexander de Grote splitste zich in Egypte, Syrië, Macedonië en enige kleinere staten
287-212 v.C.			De Griekse wis- en natuurkundige Archimedes
275 v.C.			Koning Pyrrhus van Epirus (306-272 v.C.) werd bij Beneventum door de Romeinen verslagen; gevolg: Rome kon de Griekse kolonies in Zuid-Italië inlijven
264-164 v.C.			De drie Punische oorlogen tussen Rome en Carthago; gewonnen door Rome; gevolg: de Romeinen kregen de volledige heerschappij in het westelijk deel van de Middellandse Zee (de Romeinen noemden de Carthagers Puniërs)
218-201 v.C.			De Carthaagse veldheer Hannibal vocht tegen de Romeinen
165 v.C.	Jeruzalem werd veroverd door Judas de Maccabeeër (stichter van Joods vorstenhuis)
161 v.C.	Judas de Maccabeeër sneuvelde
146 v.C.			- Carthago werd verwoest door de Romeinen - Corinthe werd verwoest
142-135 v.C.	Simon vorst der Joden
130 v.C.			De gebroeders Gracchus stelden in Rome tevergeefs voor dat de grond van de rijken werd verdeeld onder de armen
104-103 v.C.	Aristoboulos I koning van Juda; uit het geslacht van de Hasmoneeën; hij nam als eerste van zijn geslacht de koningstitel aan
100-44 v.C.			Caesar [eigenlijk: Gaius Iulius Caesar]
± 90-30 v.C.			Burgeroorlogen in Rome
73-71 v.C.			Slavenopstand in Rome onder leiding van de gladiator Spartacus; werd bloedig onderdrukt
67-63 v.C.	Aristoboulos II koning van Juda; hij werd door de Romeinen verslagen en door Caesar met een leger naar Judea gezonden om het te heroveren; kort daarop werd hij vermoord
63 v.C.	Palestina werd onderworpen door de Romeinen		Pontus (in het noorden van Klein-Azië) door Pompeius veroverd
60 v.C.			Het eerste driemanschap (bestaande uit Caesar, Pompeius en Crassus)
55-10 v.C.			Bataven uit het Lahn-gebied (Duitsland) kwamen naar de Rijndelta van Nederland; in de kuststreek woonden de Kanninefaten, in het noorden de Friezen
51 v.C.			Caesar onderwierp Gallië en België; na hem uitgebreid met gebied tot de Rijn, die in die tijd bij Katwijk uitmondde
51-30 v.C.			Kleopatra VII heerste over Egypte
49-46 v.C.			Caesar veroorzaakte (tweede) burgeroorlog
49 v.C.			Caesar veroverde Spanje
48 v.C.			Caesar veroverde Egypte; Pompejus vluchtte naar Griekenland en werd daar verslagen
46 v.C.			Caesar versloeg de Romeinse republikeinen in Afrika
44 v.C.			Caesar werd in de senaat vermoord (hij werd ervan beschuldigd koning te willen werden)
43 v.C.			Driemanschap bestaande uit generaal Antonius, Octavianus (neef en erfgenaam van Caesar, later Augustus genaamd) en generaal Lepidus
42 v.C.			Augustus versloeg met Antonius de moordenaars van Caesar
37-4 v.C.	Herodes de Grote koning over Israël (benoemd door de Romeinse senaat)
31 v.C.			Augustus versloeg Antonius bij Actium; Antonius pleegde met Kleopatra zelfmoord
30 v.C. – 395 n.C.			Egypte maakte deel uit van het Romeinse rijk
27 v.C. - 14 n.C.			Augustus [eigenlijk: Gaius Octavius] (63 v.C. - 14 n.C.) keizer van Rome; onder zijn regering: voorspoed en vrede
17 v.C.			Augustus hield te Rome de Ludi saeculares om vrede en welvaart te manifesteren
8 v.C.			De Romeinse dichter Horatius (geboren: 65) overleed
4 (of 5) v.C.	Geboorte van Jezus
4 v.C. - 39 n.C.	Herodes Antipater (zoon van Herodes de Grote) vorst over Galilea en Perea; hij gaf Johannes de Doper aan de wraak van zijn vrouw Herodias; hij werd door Caligula naar Gallië verbannen
?-6	Archelaos koning van Judea (zoon van Herodes); in 5 n.C. door Augustus verbannen
14-37			Tiberius (opvolger van Augustus) keizer van Rome
17			De Romeinse geschiedschrijver Livius Titus (geboren in 59 v.C.) overleed
26-36	Pontius Pilatus procurator ofwel landvoogd over Palestina (Judea en Samaria); wegens hardheid werd hij ter verantwoording naar Rome gezonden
27-100	Herodes Agrippa II (zoon van Herodes Agrippa I); in de Joodse oorlog bleef hij Rome trouw; hij wordt genoemd in Handelingen 25-26
30 (of 33)	Jezus te Jeruzalem gekruisigd
37-41			Caligula [eigenlijk: Gaius Caesar Augustus Germanicus] (12-41) keizer van Rome
41-54			Claudius [eigenlijk: Tiberius Claudius Drusus Nero Germanicus] (10 v.C. - 54 n.C.) keizer van Rome; hij bedwong een opstand der Friezen; hij veroverde Brittannië
41-44	Herodes Agrippa I (zoon van Herodes Antipater) vorst over Palestina
42	De apostel Jacobus (de zoon van Zebedeüs) werd door Herodes onthoofd
47			Keizer Claudius maakte de Rijn tot de noordgrens van het Romeinse Rijk
47-59	Ananias (overleden: 66) hogepriester te Jeruzalem
54-68			Nero (37-68) keizer van Rome
62	- De apostel Jacobus (de zoon van Alpheüs), bisschop van de eerste Christengemeente te Jeruzalem, werd gestenigd - De apostel Andreas werd te Patras gekruisigd		Nero liet zijn eerste vrouw Octavia (dochter van Claudius en Messalina) vermoorden
64			Grote brand in Rome
64 of 67	De apostel Paulus [eigenlijk: Saulus van Tarsus] te Rome onthoofd of overleden
65			Seneca (geboren: 4 v.C.), leermeester van Nero, werd door deze wegens samenzwering ter dood veroordeeld
67-73	Opstand tegen de Romeinen door Titus [eigenlijk: Titus Flavius Vespasianus], de latere keizer, onderdrukt
68	De apostel (Simon) Petrus te Rome gekruisigd		Keizer Nero werd vermoord
69-70			In Nederland kwamen de Bataven in opstand onder leiding van Julius Civilis
70	Verovering en verwoesting van Jeruzalem door de latere keizer Titus
79-81			Titus keizer van Rome
79			24 augustus: Pompeji en Herculaneum werden door een uitbarsting van de vulcaan Vesuvius verwoest
± 100	De apostel Johannes, bisschop van Éfeze, overleed		Rome bereikte onder keizer Trajanus zijn grootste omvang (bouw van het Forum van Trajanus); bloeitijd
110			De Joodse veldheer en geschiedschrijver Flavius Josephus (geboren: 37) overleed
221			Bouw van de Chinese muur
260			De Romeinen gaven het gebied aan de Neder-Rijn op; hun plaats werd ingenomen door de Franken
313			Keizer Constantijn de Grote stond het Christendom toe
330			Byzantium werd door Constantijn tot de hoofdstad van het Romeinse rijk gemaakt en Constantinopel genoemd
375			De Hunnen (een Mongools ruitervolk) kwamen vanuit Midden-Azië Europa binnen; begin van de Volksverhuizing
378			De Wisigoten vestigden zich in het oostelijk deel van het Romeinse Rijk na de overwinning op keizer Valens bij Adrianopel
380			Theodosius de Grote maakte het Christendom tot de officiële godsdienst van het Romeinse rijk
395			Splitsing van het Westromeinse en het Oostromeinse rijk
395-640			Egypte maakte deel uit van het Byzantijnse rijk
± 400			- In het oosten van Nederland woonden de Saksen, in het zuiden de Franken en in het noorden de Friezen - In West-Europa werd de bisschop van Rome algemeen erkend als de leider van de kerk (paus)
410			De West-Gothen plunderden onder leiding van Alarik I Rome (vervolgens stichtten zij het Visigothische Rijk in Zuid-Frankrijk en Spanje)
450			- De Romeinen en de Germanen riepen de Hunnen een halt toe - Brittannië werd door de Angelen en de Saksen veroverd
452			Attila, vorst der Hunnen, veroverde Noord-Italië
455			De Vandalen plunderden Rome
476			De val van het Westromeinse rijk (Odoacer [Odoakar], bevelhebber der Germaanse huurtroepen, veroverde Rome; hij zette de Romeinse keizer af en liet zich uitroepen tot koning van de Germanen in Italië)
481			Clovis [=Chlodovech = Lodewijk] (466-511) werd koning
486			Clovis verenigde alle Frankische stammen; hij veroverde Gallië (tot dan toe beheerst door de West-Goten en de Bourgondiërs) en hij voerde het katholicisme in
488-493			De Ostrogoten veroverden onder leiding van Theodorik de Grote Italië en stichtten er het Ostrogotische rijk (hoofdstad: Ravenna)
500-1050			Vroege Middeleeuwen
± 500			Hunnen en Germanen maakten Noord-Italië onveilig; vluchtelingen stichtten Venetië
506			Clovis werd te Reims gedoopt
507			Clovis ontnam de Westgoten het Franse gedeelte van hun rijk na de slag bij Poitiers
511			Clovis stierf; zijn rijk werd onder zijn zoons verdeeld
527-565			Justinianus keizer van het Oost-Romeinse rijk
555			Julianus’ veldheren Belisarius en Narses veroverden het Ostrogotische rijk (Italië)
580-632			Mohammed, stichter van de Islam
± 600			Paus Gregorius I de Grote; onder hem werd Engeland bekeerd tot het Christendom
622			- Mohammed vluchtte van Mekka naar Jahtrib (later Medina [= stad van de profeet] genoemd) - Begin van de Mohammedaanse tijdrekening
632			Mohammed stierf
638	Jeruzalem Arabisch
640-1517			Egypte onder Arabische heerschappij
690			- Trecht [= Utrecht] viel (na lange strijd tussen de Friezen en de Franken) voorgoed in handen van de Franken - Willibrord (658-739) kwam naar West-Friesland
696			Willibrord werd de eerste bisschop van Utrecht
700-1000			Periode van verval in Europa
711			De Mohammedanen kwamen onder leiding van Tarik Spanje binnen (bij Gibraltar); zij veroverden het Westgotische Rijk
732			In de Slag bij Poitiers werden de Mohammedanen verslagen door de hofmeier Karel Martel
750			Voorlopig einde van de Mohammedaanse veroveringen
± 750-850			De Saksen werden bekeerd
751			Koning Childéric III der Merovingen werd afgezet door Pepijn (zoon van hofmeier Karel Martel), die de eerste Karolingische koning werd
754			Bonifatius (675-754) werd te Dokkum vermoord door niet-christelijke Friezen
768			Koning Pepijn sterft en zijn zoon Karel (de Grote) werd koning; naar deze laatste werd zijn familie de Karolingen genoemd
768-814			Regering van keizer Karel de Grote; hij bouwde een rijk op dat ongeveer overeenkwam met het Westromeinse Rijk
799			Paus Leo III werd ontvoerd en mishandeld
800			- Keizer Karel de Grote herstelde paus Leo III in zijn pauselijke waardigheid - Keizer Karel de Grote werd op 25 december door paus Leo III tot keizer gekroond
± 800-1000			Aanvallen door de Noormannen [= Vikingen] op West-Europa
813			Keizer Karel de Grote kroonde zijn zoon Lodewijk de Vrome tot (mede)keizer
814			Keizer Karel de Grote stierf en Lodewijk de Vrome werd enig keizer
840			Keizer Lodewijk de Vrome stierf
843			Verdrag van Verdun tussen de drie zonen van keizer Lodewijk de Vrome: - Lotharius I kreeg het middenrijk met de hoofdstad Aken; - Lodewijk de Duitser kreeg het Oostfrankische rijk; en - Karel de Kale kreeg het Westfrankische rijk
± 850			Venetië werd zelfstandig
855			Dood van Lotharius I; zijn middenrijk werd verdeeld tussen zijn drie zoons: - het noordelijk deel (waarvan Nederland deel uitmaakt) kwam aan Lotharius II en werd Lotharingen genoemd; - Lodewijk de Duitser en Karel van Provence kregen de rest
855-869			Lotharius II
870			Verdrag van Meerssen; Lotharingen werd daarbij verdeeld tussen Lodewijk de Duitser en Karel de Kale; Nederland komt bij het Oostfrankische rijk
± 900			Ontstaan van het graafschap Holland in de duinstreek Kennemerland
910			Bouw van het klooster te Cluny (Bourgondië); het was niet eigendom van een wereldlijk heerser, maar van de paus
911			Einde van de Karolingische heerschappij in het Oostfrankische rijk; de hertog van de Franken werd tot koning gekozen
962			De Oostfrankische koning Otto bestreed met succes de Hongaren en werd door de paus tot keizer gekroond; Otto I werd zo de eerste keizer van het Heilige Roomse Rijk
987			Einde van de Karolingische heerschappij in het Westfrankische rijk; de heer van Parijs en omgeving, Hugo Capet, werd tot koning gekozen
± 1000			- Ontstaan van het graafschap Gelre - De Arabieren plunderden Pisa
1050-1300			Christelijke Middeleeuwen (bloeitijd van de Middeleeuwen)
1066			De Noorman Willem de Veroveraar werd koning van Engeland doordat hij koning Harold versloeg in de Slag bij Hastings; hij voerde in Engeland het feodale stelsel in
1095			Paus Urbanus II riep de christenheid op tot een (eerste) kruistocht
1099	Jeruzalem werd veroverd door de kruisvaarders
1122			Het Concordaat van Worms; de Duitse keizer verloor het recht de bisschoppen te kiezen
± 1200			- Graaf Willem I van Holland nam deel aan een kruistocht naar Egypte - Paus Innocentius III was erg machtig
1204			- De Vierde Kruistocht - Constantinopel werd door de Venetianen veroverd (onder doge Enrico Dandolo)
1254			De eerste steen werd gelegd voor de dom [= St. Maartenskerk] van Utrecht
1291	Het laatste bolwerk in Palestina ging voor de kruisvaarders verloren
1296			Graaf Floris V van Holland werd door enkele edelen vermoord bij het Muiderslot
1300-1500			- Late Middeleeuwen - Crisis in Europa (oorlogen, achteruitgang handel, epidemieën)
± 1300			- Het tot ridder slaan kwam in gebruik - De ambachtslieden gingen samenwerken in gilden - De monnik Giotto uit Florence nam een nieuwe schilderstijl ter hand
1302			In de Guldensporenslag bij Kortrijk versloegen Vlaamse burgers het Franse ridderleger
1309-1378			De Paus verbleef in Avignon (onder controle van de Franse koning)
1331			Holland en Gelre sloten een verdrag over het bisdom Utrecht: Holland ging het Nedersticht beheersen en Gelre het Oversticht
1337-1453			De Honderdjarige Oorlog tussen Engeland en Frankrijk; Engeland hield in Frankrijk uiteindelijk alleen Calais over
1342			Jan van Arkel werd bisschop van Utrecht; hij verbeterde de positie van het bisdom
1350			Een derde van de bevolking van Europa stief door een epidemie
1356			Slag bij Poitiers
1363			Ontstaan van het hertogdom Bourgondië (koning Jan II de Goede van Frankrijk gaf het in leen aan zijn jongste zoon Filips de Stoute (1342-1404))
1370			- Rome werd voor een groot deel verwoest - Een veertigtal Hanzesteden, gesteund door Amsterdam, bond de strijd aan met de Deense koning over de hoogte van de Sonttol
1374			De Florentijnse schrijver en dichter Francesco Petrarca (geboren in 1304) overleed
1378			Er kwamen twee pausen (één in Avignon en één in Rome), later zelfs drie
1384			Hertog Filips de Stoute van Bourgondië werd graaf van Vlaanderen
± 1400			- De Renaissance brak door in Italië - Amsterdam had ± 10.000 inwoners
1400			Het bisdom Utrecht heroverde Drenthe
1415			- Slag bij Azincourt - Concilie van Constanz; herstel van de eenheid en de orde in de kerk
1418			Er kwam een einde aan de situatie dat er meerdere pausen zijn; de kerk werd strakker bestuurd
1420			Begin van de bouw van de koepel van de dom van Florence door Filippo Brunelleschi
1422			De krankzinnige koning Karel VI van Frankrijk stierf
1422-1461			Karel VII was koning van Frankrijk
1423			- Holland benoemde een bisschop voor Nedersticht en Gelre een bisschop voor Oversticht - Koning Lodewijk XI van Frankrijk werd geboren
1429			Koning Lodewijk XI van Frankrijk ontmoette Jeanne d’Arc
1430			Hertog Filips de Goede van Bourgondië (1396-1467) werd graaf Filips I van Holland; hij nam de macht over in Brabant en Limburg
1435			Uitvinding van de boekdrukkunst door de Duitser Gutenberg
1438			De Aartshertog van Oostenrijk werd keizer van het Duitse rijk (de eerste Habsburger met de keizerstitel)
1439			Lodewijk XI van Frankrijk werkte met edelen mee in een samenzwering tegen zijn vader, koning Karel VII van Frankrijk
1440			Een oorlog brak uit tussen Amsterdam en de Hanzesteden (gewonnen door Amsterdam)
1443			Lodewijk XI van Frankrijk bevrijdde Dieppe van de Engelsen
1447			Lodewijk XI van Frankrijk trok naar de Dauphiné (Zuid-Frankrijk)
1450			Frankrijk sloot vrede met hertog Filips van Bourgondië
1451			Hertog Filips van Bourgondië erfde het hertogdom Luxemburg
1453			- Het Oost-Romeinse rijk werd ten val gebracht door de Turken (zij namen Constantinopel in en stootten door tot Hongarije) - Einde van de Honderdjarige Oorlog
1455			David (zoon van Filips de Goede) werd bisschop van Utrecht
1461-1483			- 1461: koning Karel VII van Frankrijk stierf - Lodewijk XI (1423-1483) koning van Frankrijk
1464			Hertog Filips de Goede hield voor de eerste maal een Staten-Generaal
1467			Karel de Stoute (1433-1477) volgde zijn vader Filips de Goede op als hertog van Bourgondië
1468			Hertog Karel de Stoute van Bourgondië zette koning koning Lodewijk XI van Frankrijk enige tijd gevangen
1469			Huwelijk tussen koning Ferdinand II van Aragón en koningin Isabella van Castillië (hetontstaan van Spanje)
1470			Bisschop David van Utrecht onderwierp de stad Utrecht
1473			Hertog Karel de Stoute van Bourgondië veroverde het hertogdom Gelre
1475			Het Engelse leger viel Frankrijk binnen; koning Lodewijk XI van Frankrijk kocht een aanval af van koning Edward IV van Engeland; gevolg: vrede tussen Engeland en Frankrijk
1476			Hertog Karel de Stoute van Bourgondië werd door de Zwitsers verslagen bij Grandson en Morat
1477			- Hertog Karel de Stoute van Bourgondië sneuvelde bij Nancy; de Zwitsers versloegen het Bourgondische leger - Maria (1457-1482) volgde haar vader hertog Karel de Stoute van Bourgondië op maar moest Bourgondië en Picardië afstaan aan koning Lodewijk XI van Frankrijk - Maria van Bourgondië huwt met Aartshertog Maximiliaan van Oostenrijk (de zoon van Keizer Frederik III)
1482			Filips de Schone (1478-1506) [= de latere koning Filips I van Spanje] volgde zijn moeder Maria van Bourgondië op en werd heer der Nederlanden (tot 1494 onder regentschap van zijn vader Maximiliaan)
1483			- Koning Lodewijk XI van Frankrijk overleed; hij werd opgevolgd door Karel VIII - Martin Luther werd geboren
1485			Einde van de Rozenoorlogen in Engeland (Hendrik Tudor versloeg zijn tegenstanders); begin van de Tudor-dynastie
1486			De Italiaanse humanist Pico della Mirandola hield een beroemd geworden rede over de waardigheid van de mens
1487			De Portugees Bartholomeus Diaz voer als eerste rond Afrika
1492			- Voltooiing van de Reconquista (Granada werd door de Spaanse troepen veroverd op de Moren) - De Italiaan Cristoforo Colombo (Christoffel Columbus) ontdekte in naam van de Spaanse koning Amerika - De Florentijnse kunstbeschermer Lorenzo de Medici (il Magnifico) overleed; einde van de renaissancebloei in Florence
1496			Filips de Schone der Nederlanden huwde met Johanna (de Waanzinnige) van Aragon-Castillië
1498			- Koning Karel VIII van Frankrijk overleed; hij werd opgevolgd door Lodewijk XII - De Portugees Vasco da Gama bereikte Indië - Keizer Maximiliaan van Habsburg verleende Amsterdam het recht de keizerskroon in haar wapen te voeren (in ruil voor geleend geld)
± 1500			- Hoogtepunt van het humanisme - 35% van de schepen die door de Sont varen kwamen uit Amsterdam
1500			- Karel V (zoon van Filips de Schone der Nederlanden) werd in Gent geboren - Brazilië werd door de Portugezen in bezit genomen
1504			Filips de Schone der Nederlanden werd koning Filips I van Spanje
1506			- Karel V nam de macht in de Nederlanden over van zijn vader Filips de Schone, alsmede de macht in Spanje (met de gebieden in Italië, te weten Milaan, Napels en Sicilië, en de gebieden in Amerika) - Begin van de bouw van de Sint Pieter te Rome
1506-1530			Margareta van Oostenrijk (tante van Karel V) was landvoogdes over de Nederlanden
1509			Koning Hendrik VII van Engeland overleed en werd opgevolgd door Hendrik VIII
1513			De Spanjaard Balboa ontdekte Peru
1515			- Karel V werd heer van de Nederlanden - Koning Lodewijk XII van Frankrijk overleed; hij werd opgevolgd door Frans I
1517	Palestina valt onder het Osmaanse rijk		- In Wittenberg (Saksen) formuleert Martin Luther (1483-1546) zijn 95 stellingen (onder meer tegen de aflatenleer van paus Leo X) - Wegens geldgebrek werd gestopt met de bouw van de dom van Utrecht
1519			- Keizer Maximiliaan van Habsburg overleed; zijn kleinzoon Karel V werd keizer in zijn plaats - Magelhaen voerde op last van de Spaanse koning uit om Indië te bereiken via Amerika; dit werd de eerste tocht om de wereld - De Spanjaard Hernando Cortèz viel het rijk van de Azteken in Mexico binnen - De Italiaanse schilder Leonardo da Vinci (geboren: 1452) overleed
1520			De Portugezen bereikten de Molukken
1521			- Rooms-koning Karel V verbood het Protestantse geloof en deed Luther in de ban op de Rijksdag van Worms - Rooms-koning Karel V benoemde zijn broer Ferdinand tot stadhouder over het Duitse rijk
1522			De Spanjaarden Francisco Pizarro en Diego de Almagro plunderden het rijk van de Inca’s in Peru
1526			Voltooiing van de Sint Pieter te Rome
1527			- Rome werd door de troepen van Rooms-koning Karel V veroverd (paus Clemens VII was namelijk op de hand van koning Frans I van Frankrijk) - Opstand tegen de bisschop van Utrecht; Gelderse troepen bezetten de stad Utrecht
1528			De bisschop van Utrecht gaf zijn wereldlijke macht over aan Rooms-koning Karel V in ruil voor steun
1529			De Turken belegerden tevergeefs Wenen
1530			- Rooms-koning Karel V werd te Bologna door de paus tot keizer gekroond - De Protestantse vorsten in het Duitse rijk sluiten een verbond met elkaar
1530-1555			Maria van Hongarije (zuster van keizer Karel V) was landvoogdes over de Nederlanden
1531			Keizer Karel V liet zijn broer Ferdinand tot Rooms-Koning kronen
1534			- Koning Hendrik VIII van Engeland richtte de Church of England (de Anglicaanse Kerk) op en liet zich door het Parlement tot het hoofd ervan benoemen - De Fransman Jacques Cartier bereikte Quebec
1535			Keizer Karel V ondernam een tocht tegen de Turkse zeerover Barbarossa; hij nam Tunis in
1536			- Groningen en Drenthe onderwierpen zich vanwege de dreiging van Hertog Karel van Gelre aan keizer Karel V - Erasmus (geboren in 1469 te Rotterdam) overleed
1540			Stichting van de Jezuïetenorde door de vroegere Spaanse officier Ignatius de Loyola
1543			De hertog van Gelre gaf zijn hertogdom over aan keizer Karel V
1546-1547			Keizer Karel V voerde oorlog met de Duitse Protestantse vorsten
1547			- In Augsburg werd beslist dat de Nederlanden voortaan als de Bourgondische Kreits een zelfstandig onderdeel van het Duitse rijk zouden vormen - Koning Hendrik VIII van Engeland overleed - Koning Frans I van Frankrijk overleed
1555			- De Godsdienstvrede van Augsburg (elke vorst in het Duitse rijk beslist welke godsdienst in zijn gebied zal heersen); dit belette de eenwording van het rijk voor de komende driehonderd jaar - Op 25 oktober droeg keizer Karel V in Brussel de macht over de Nederlanden over aan zijn zoon Filips II
1556			- Keizer Karel V droeg zijn macht over Spanje en Napels over aan zijn zoon Filips II - Keizer Karel V deed afstand van zijn keizerskroon ten voordele van zijn broer Ferdinand
1558			Keizer Karel V overleed in het Spaanse klooster San Yuste
1559			Het bisdom Utrecht werd een aartsbisdom
1560			Concilie van Trente; de contrareformatie
1567			De hertog van Alva kwam met een groot leger in ons land; Willem van Oranje verliet ons land; vele rijke kooplieden vluchtten uit Amsterdam naar Bremen en de Oostzeesteden
1568			Slag bij Heiligerlee; Lodewijk van Nassau (broer van Willem van Oranje) versloeg de Spanjaarden
1568-1648			De Tachtigjarige Oorlog
1571			Zeeslag bij Lepanto, waarbij voor het eerst de Turkse alleenheerschappij op de Middellandse Zee werd doorbroken en de dreigende overheersing door de Islam voorlopig werd afgewenteld
1573			Op 8 oktober: ontzet van de stad Alkmaar; dit was de eerste Hollandse stad die op de Spanjaarden de overwinning behaalde in de Tachtigjarige Oorlog; hier komt de uitdrukking: "Bij Alkmaar begint de victorie" vandaan
1574			Op 3 oktober: ontzet van de stad Leiden na een maandenlange Spaanse belegering (zie Oorsprong van de naam Van Duijvenbode)
1576			Landvoogd De Requesens stierf; zijn huurtroepen sloegen aan het muiten
1577-1580			De Engelsman Drake ondernam (als tweede) een tocht om de wereld
1578			De Alteratie; het stadsbestuur van Amsterdam werd afgezet en Amsterdam werd ‘geus’; herstel van de handel
1586-1588			De Engelsman Cavendish ondernam (als derde) een tocht om de wereld
1585			Landvoogd Parma nam Antwerpen (de belangrijkste Nederlandse handelsstad) in; de Nederlanders sloten de Schelde af
1589			In Frankrijk kwam het geslacht Bourbon op de troon
1590			Hongersnood in Italië; Amsterdam leverde graan; begin van de ‘Straatvaart’ (handel op het Middellandse-Zeegebied)
1596			Cornelis de Houtman keerde terug na een tocht naar Indië via Kaap de Goede Hoop
1596-1597			Willem Barentsz. en de zijnen brachten de winter door op Nova Zembla
1598-1601			De Nederlander Olivier van Noort ondernam (als vierde) een tocht om de wereld
± 1600			Amsterdam had 40.000 inwoners
1602			Oprichting van de V.O.C. (Verenigde Oostindische Compagnie); deze richtte zich met name op de Molukken
1621			Oprichting van de W.I.C. (Westindische Compagnie); deze richtte zich met name op de westkust van Afrika en de oostkust van Amerika
1651			De Act of Navigation belemmerde de handel en scheepsvaart
1652			De scheepsarts Jan van Riebeeck stichtte een tussenstation op Kaap de Goede Hoop
1667			Nieuw-Nederland werd met de Engelsen geruild voor Suriname
1670			De Fransen koloniseerden het gebied rond de Mississippi
1674			Door een wervelstorm stortte het schip in van de dom van Utrecht
1680			De Fransen stichtten Louisiana
1683			Slag om Wenen; de Poolse koning Jan Sobieski behoedde Europa voor een vroegtijdige Islamisering; als Wenen was gevallen hadden de Turken er een strategisch bruggenhoofd gehad en had West Europa voor het innemen gelegen
1700			De Spaanse tak van de Habsburgers (begonnen met Filips II) stierf uit
1713			De Vrede van Utrecht maakte een einde aan de Spaanse successieoorlog
1789			Op 14 juli begon met de bestorming van de Bastille in Parijs de Franse Revolutie
1797			Venetië werd ingenomen door Napoleon; de laatste doge trad af
1850			Opheffing van de Sonttol
1853			Er mochten zich weer bisschoppen vestigen in Nederland
1870			Italië werd één
1917	Engeland veroverde Palestina
1918	Engels mandaat over Israël		De Oostenrijkse tak van de Habsburgers verloor de macht
1947	Verdeling in een Joodse en een Arabische staat
1948	- Opheffing van het Engelse mandaat over Israël - 14 mei: Ben Goerion riep de staat Israël uit - Oorlog tussen Israël enerzijds en Egypte, Jordanië, Syrië en Irak anderzijds
1956	Oktober: Suezkanaalcrisis; aanval door Israël op Egypte
1967	Juni-oorlog; Irak en Syrië vielen Israël aan, maar werden verslagen
1969	Benoeming van Golda Meir als premier van Israël (opvolgster van premier Esjkol)
1973	Jom-Kippoer-oorlog; aanval door Syrië en Egypte op Israël; zij werden teruggeslagen
1974	Yitzhak Rabin volgde Golda Meir op als premier
1975	Ondertekening van het tweede Sinaï-accoord tussen Israël en Egypte (bemiddeling door Henry Kissinger); Israël trok zich deels terug uit de Sinaï
1977	Begin ("havik") volgde Yitzhak Rabin op als premier; historisch bezoek van de Egyptische president Sadat aan Israël
1978	Akkoorden van Camp David (bemiddeling door president Jimmy Carter)
1979	Israëlisch-Engels vredesverdrag van Washington
1981	Israël bombardeerde een kerncentrale in Irak
1982	Israël viel Libanon binnen en bezette West-Beiroet (om Syrië en de PLO een slag toe te brengen)
1983	Yitzhak Shamir volgde Begin op als premier
1984	Shimon Peres werd premier
1991