De geschiedenis van Noorwegen

Jaartallen

Vorst

"-^

Huis

Bijzonderheden

ca. 865-ca. 933

Koning Harald I Hårfagre

?-?

Yngling

Hij voltooide in 872 de eenheid

ca. 933- ca. 935

Koning Eirik I Haraldsson Blodøks

895-954

Yngling

Hij verwierf de alleenheerschappij door het doden van zijn broers; na 935 werd hij koning van Northumbrië

ca. 935-ca. 960

Koning Håkon I Haraldsson Adelstensfostre den gode

ca. 915-961

Yngling

Hij was de jongste zoon van Harald I; hij was in Engeland christelijk opgevoed en wilde in Noorwegen het christendom invoeren; hij sneuvelde in de strijd tegen de zonen van zijn halfbroer Eirik I, die hij eerder van de troon gestoten had.

ca. 960-ca. 970

Koning Harald II Eriksson Gråfell

ca. 930-ca. 970

Yngling

Kleinzoon van Harald I; tijdens zijn bewind moest hij voortdurend strijden tegen zijn verwanten, die hem uiteindelijk naar Denemarken lokten, waar ze hem vermoorden

ca. 970-995

Koning Håkon Sigurdsson, Ladejarl

?-?

Deens Huis

Regent

995-1000

Koning Olav I Trygvasson

ca. 964-1000

Yngling

-

1000-1015

Koning Eirik og Svein Håkonsson, Ladejarler

?-?

Deens Huis

Tevens koning van Denemarken

1015-1028

Koning Olav II Haraldsson den Hellige

ca. 995-1030

Yngling

Hij bevorderde de verbreiding van het Christendom; hij werd schutspatroon van Noorwegen

1028-1029

Koning Håkon Eiriksson, Ladejarl

?-?

Deens Huis

-

1029-1030

Koning Knud den store

995-1035

Deens Huis

Ook Knoet of Knut; hij was tevens koning Knud I van Denemarken (1018-1035) en koning Knud van Engeland (1016-1035), na de verovering door hemzelf en zijn vader Svend I; na zijn dood gingen Engeland en Noorwegen spoedig voor de Denen verloren; hij codificeerde de wetten in Engeland

1030-1035

Koning Svein Knutsson Alfivason

?-?

Deens Huis

-

1035-1047

Koning Magnus I Olavsson den gode

1024-1047

Yngling

-

1045-1066

Koning Harald III Sigurdsson Hardråde

1015-1066

Yngling

Zijn dochter Ingegerd huwde met koning Oluf I van Denemarken

1066-1069

Koning Magnus II Haraldsson

?-?

Yngling

-

1067-1093

Koning Olav III Haraldsson Kyrre

?-1093

Yngling

Hij was een verbreider van het Christendom

1093-1095

Koning Håkon Magnusson Toresfostre

?-?

Yngling

-

1093-1103

Koning Magnus III Olavsson Berrføtt

?-?

Yngling

-

1103-1115

Koning Olav IV Magnusson

?-1115

Yngling

-

1103-1123

Koning Øystein I Magnusson

?-?

Yngling

-

1103-1130

Koning Sigurd I Magnusson Jorsalfare

?-?

Yngling

-

1130-1135

Koning Magnus IV Sigurdsson den blinde

?-?

Yngling

-

1130-1136

Koning Harald IV Magnusson Gille

?-?

Yngling

-

1136-1155

Koning Sigurd II Munn

?-?

Yngling

-

1136-1161

Koningin Inge I Haraldsson Krokrygg

?-?

Yngling

-

1142-1157

Koning Øystein II Haraldsson

?-?

Yngling

-

1157-1162

Koning Håkon II Sigurdsson Herdebrei

?-?

Yngling

-

1161-1184

Koning Magnus V Erlingsson

?-?

Yngling

-

1177-1202

Koning Sverre Sigurdsson

?-?

Yngling

-

1202-1204

Koning Håkon III Sverresson

?-?

Yngling

-

1204-1217

Koningin Inge II Bårdsson

?-?

Guttormsson

-

1217-1263

Koning Håkon IV Håkonsson Gamli

1204-1263

Yngling

Tijdens zijn regering was er een culturele bloeiperiode

1263-1280

Koning Magnus VI Håkonsson Lagabøte

1238-1280

Yngling

Hij codificeerde het ongeschreven Noorse recht

1280-1299

Koning Eirik II Magnusson [bijgenaamd: Priesterhater]

?-1299

Yngling

Hij beperkte de macht van de geestelijkheid en voerde een oorlog met de Hanze, die ongunstig verliep

1299-1319

Koning Håkon V Magnusson

?-?

Yngling

-

1319-1355

Koning Magnus VII Eiriksson

?-?

Folkunga

-

1343-1380

Koning Håkon VI Magnusson

1339-1380

Folkunga

Vanaf 1355 regeerde hij zelfstandig; in 1362 werd hij mederegent in Zweden, waar zijn vader Magnus Eriksson regeerde; hij was in 1363 gehuwd met koningin Margrethe I van Denemarken, ter voorbereiding van de vereniging van de drie koninkrijken

1380-1387

Koning Olav IV Håkonsson

1370-1387

Folkunga

Hij was tevens koning Oluf III van Denemarken; zijn moeder koningin Margrethe I van Denemarken was regentes en eigenlijke bestuurster; zij volgde hem op

1387-1412

Koningin Margrete

1353-1412

Skioldung

Moeder van Olav IV; zij was tevens koningin Margrethe I van Denemarken en koningin Margrete van Noorwegen

1389-1442

Koning Eirik III av Pommern

ca. 1380-1459

Pomeranian

Hij was tevens koning Erik VII van Denemarken en koning Erik VIII van Zweden; hij was in conflict met de Hanze; hij stelde in 1428 de Sont-tol in; een opstand in Zweden onder leiding van Engelbrechtsson sloeg over naar Denemarken; in 1439 werd hij in Zweden en Denemarken afgezet, in 1442 ook in Noorwegen

1442-1448

Koning Christoffer av Bayern

1418-1448

Wittelsbach

Hij was koning Christoffer III van Denemarken sinds de afzetting van zijn oom Erik VII in 1439; hij was tevens koning Kristoffer III van Zweden (sinds 1441); zijn regering stond in het teken van de achteruitgang van de koninklijke macht ten gevolge van de opkomst van de Rijksraden in Denemarken en Zweden en de grote bloei van de Hanze; bekend is de ‘Kristofers Landslag’ (1442), een hervorming van de ‘Landswet’ in Zweden door Magnus Eriksson

1449-1450

Koning Carl I Knutsson Bonde

1408-1470

Deens Huis

Hij was tevens koning Karl VIII van Zweden; hij leidde in 1435 samen met Engelbrecht Engelbrechtsson het verzet tegen de overheersende plaats van de Denen in de Unie van Kalmar (1397); na de dood van Kristoffer III werd hij koning, hetgeen duurde tot 1457, toen hij door toedoen van onder meer koning Christiaan I van Denemarken werd verdreven; daarna regeerde hij er nog van 1464-1465 en van 1467-1470

1450-1481

Koning Christian I

1426-1481

Oldenburgska ätten

Hij was tevens koning Christiaan I van Denemarken; hij was de stichter van de Oldenburgse dynastie (1448-1863); in 1450 werd hij gekozen tot koning van Noorwegen; na de dood van zijn moeders broeder Adolf VIII in 1460 werd hij tevens hertog van Sleeswijk en graaf van Holstein; bij zijn opvolging werd bepaald dat beide landen eeuwig ongedeeld zouden blijven (Holstein werd in 1479 hertogdom); in 1471 deed hij een laatste poging om de soevereiniteit over Zweden te herwinnen, maar hij werd verslagen door Zweedse troepen onder leiding van Sten Sture; na toestemming van de paus stichtte hij in 1479 de universiteit van Kopenhagen

1481-1483

Interregnum

-

-

-

1483-1513

Koning Hans

?-?

?

Ook: Jan

1513-1523

Koning Christian II

1481-1559

Oldenburgska ätten

Kleinzoon van Christian I; hij was tevens koning Christian II van Denemarken; in 1513 werd hij door de Rijksraden tot koning gekozen van Denemarken, Noorwegen en Zweden, doch slechts met nominale bevoegdheden; zijn regeringsbeleid was voortdurend gericht op het uitbreiden van die bevoegdheden (zijn bijzit, de Hollandse Dyveke, had op dit beleid bijzonder veel invloed, zelfs na zijn huwelijk met Elizabeth, de dochter van keizer Karel V van Duitsland); zijn poging de macht van adel en geestelijkheid en de Noord-Duitse Hanze te breken waren echter gedoemd te mislukken: het Stockholmse bloedbad (1520, moord op een aantal vooraanstaanden) kostte hem de Zweedse kroon, zijn handelspolitiek leidde tot oorlog met de Hanze (1522), terwijl een opstand van adel en geestelijkheid hem dwong Denemarken te verlaten (1523); na een verblijf in de Nederlanden waagde hij, met steun van keizer Karel V van Duitsland, een poging de kroon te herwinnen; hierbij werd hij door zijn oom Frederik I gevangengenomen; de rest van zijn leven sleet hij in gevangenschap in Deense kastelen

1524-1533

Koning Frederik I

1471-1533

Oldenburgska ätten

Hij was tevens koning Frederik I van Denemarken; hij voerde een pro-lutheraanse politiek; zijn dood was aanleiding tot een burgeroorlog (1533-1536)

1537-1559

Koning Christian III

1503-1559

Oldenburgska ätten

Zoon van Frederik I; hij was tevens koning Christian III van Denemarken; na de dood van zijn vader werd hij wel ingehuldigd in Sleeswijk-Holstein (als hertog), maar pas in 1536 kon hij zijn erkenning als koning afdwingen; de grotendeels katholieke Rijksraad had namelijk geweigerd hem, als lutheraan, tot koning te kiezen; bovendien was in Denemarken een burgeroorlog uitgebroken (op instigatie van Kopenhagen); spoedig na de capitulatie van Kopenhagen (1536) riep hij de Rijksdag van Kopenhagen bijeen, waarbij hij de Reformatie invoerde en de kerkelijke goederen confisqueerde; het jaar daarop hervormde hij met zijn kanselier het staatsbestuur; op buitenlands gebied verbond hij zich met de protestantse Duitse vorsten tegen keizer Karel V van Duitsland

1559-1588

Koning Frederik II

1534-1588

Oldenburgska ätten

Zoon van Christian III; hij was tevens koning Frederik II van Denemarken; een poging om de Unie van Kalmar (1397) te herstellen leidde tot oorlog met Zweden en eindigde in een handhaving van de status quo; hij bevorderde handel, kunsten en wetenschap

1588-1648

Koning Christian IV

1577-1648

Oldenburgska ätten

Was tevens koning Christian IV van Denemarken; hij wilde de geprivilegieerde standen dwingen hun bevoorrechte positie op te geven, maar miste de politieke bekwaamheid om dit daadwerkelijk uit te voeren; hij nam deel aan de Dertigjarige Oorlog aan de zijde der protestanten en vocht zonder succes tegen de Zweden (1643-1645)

1648-1670

Koning Frederik III

1609-1670

Oldenburgska ätten

Zoon van Christian IV; hij was tevens koning Frederik III van Denemarken; hij verloor land aan koning Karel X Gustaaf van Zweden, maar kon door steun van de Republiek de verliezen beperken; hij regeerde absolutistisch, steunde op de lagere standen en sloot de adel buiten

1670-1699

Koning Christian V

1646-1699

Oldenburgska ätten

Zoon van Frederik III; hij was tevens koning Christian V van Denemarken; hij versterkte de absolute heerschappij door het opnemen van Deense burgers en edelen uit Holstein in de staatsdienst met voorbijgaan van de hoge Deense adel

1699-1730

Koning Frederik IV

1671-1730

Oldenburgska ätten

Zoon van Christian V; was tevens koning Frederik IV van Noorwegen; zijn regering stond in het teken van de Grote Noordse Oorlog (1700-1721); hij verkreeg een deel van Sleeswijk; de lijfeigenschap werd in 1702 afgeschaft

1730-1746

Koning Christian VI

1699-1746

Oldenburgska ätten

Hij was tevens koning Christian VI van Denemarken; hij was schuw, nauwgezet, onaantrekkelijk en devoot van aard en daarom weinig geliefd bij het volk; onder zijn bewind werd de invloed van de Duitsers sterker; hij bevorderde het lager onderwijs; hij richtte liefdadigheidsinstellingen op, verbeterde de armenzorg en voerde kostbare bouwwerken uit, bijvoorbeeld de vernieuwing van het kasteel Christiansburg

1746-1766

Koning Frederik V

1723-1766

Oldenburgska ätten

Zoon van Christian VI; was tevens koning Frederik V van Denemarken; hij voerde een neutrale politiek; tijdens zijn regering was er een bloeiperiode van handel en kunst

1766-1808

Koning Christian VII

1749-1808

Oldenburgska ätten

Hij was tevens koning Christian VII van Denemarken; hij was al vroeg geestesziek en daardoor onberekenbaar; aangezien de Lex Regia de instelling van een regentschap verbood, kon zijn lijfarts Johann Friedrich Graf von Struensee hoe langer hoe meer macht krijgen; deze regeerde vanaf 1770 als een verlicht despoot; in 1772 werd hij samen met zijn maîtresse, koningin Caroline, gevangengenomen en terechtgesteld; zijn opvolger, Ove Hoegh-Guldberg, werd in 1784 door kroonprins Frederik bij een staatsgreep afgezet

1808-1814

Koning Frederik VI

1768-1839

Oldenburgska ätten

Zoon van Christian VII; hij was tevens koning Frederik VI van Denemarken (1808-1814); hij stond aan de kant van Napoleon I van Frankrijk en moest na diens val Noorwegen aan Zweden afstaan (aldus werd op 24.01.1814 de personele unie met Denemarken vervangen door een personele unie met Zweden) en Helgoland aan Engeland; tijdens zijn regering vond de stichting van vier Standenvergaderingen (1834) plaats; dit betekende het begin van het parlementaire leven

16.02.1814 - 03.11.1814

Koning Christian Frederik

1786-1848

Oldenburgska ätten

Tot 19.05.1814 trad hij op als regent; van 12.10.1814 tot 04.11.1814 regeerden regenten:

- Marcus Gjøe Rosenkrantz (1762 - 1838)

- Mathias Otto Leth Sommerhielm (1764 - 1827)

- Jonas Collett (1772 - 1851)

- Niels Aall (1769 - 1854)

- Diderich Hegermann (1763 - 1835)

- Thomas Fasting (1769 - 1841)

04.11.1814 - 05.02.1818

Koning Carl II

1748-1818

Holsten-Gottorp

Hij was tevens koning Karel XIII van Zweden

05.02.1818 - 08.03.1844

Koning Carl III Johan

1763-1844

Bernadotte

Hij was tevens koning Karel XIV van Zweden

08.03.1844 - 08.07.1859

Koning Oscar I

1799-1859

Bernadotte

Hij was tevens koning Oskar I van Zweden

08.07.1859 - 18.09.1872

Koning Carl IV

1826-1872

Bernadotte

Hij was tevens koning Karel XV van Zweden

18.09.1872 – 07.06.1905

Koning Oscar II

1829-1907

Bernadotte

Hij was tevens koning Oskar II van Zweden; op 07.06.1905 eindigde de personele unie met Zweden

07.06.1905 – 25.11.1905

Peter Christian Michelsen

1857-1925

-

Als eerste minister oefende hij de koninklijke macht uit

25.11.1905 – 21.09.1957

Koning Haakon VII

1872-1957

Glücksborg

Hij werd geboren als prins Karel van Denemarken (hij was de zoon van koning Frederik VIII van Denemarken); hij huwde met prinses Maud van Engeland; in WO I lukte het hem de neutraliteit te handhaven, maar in WO II niet, waardoor hij moest uitwijken naar Engeland; van 08.05.1945-14.05.1945 trad Paal Berg op als regent; van 14.05.1945-07.06.1945 trad kroonprins Olav (V) op als regent

[19.06.1955 - 21.09.1957]

Regent Olav V

1903-1991

Glücksborg

In deze periode trad de kroonprins eveneens op als regent

21.09.1957 – 17.01.1991

Koning Olav V

1903-1991

Glücksborg

Zoon van Haakon VII; gehuwd met prinses Märtha van Zweden; hij overleed op 87-jarige leeftijd aan een hartaanval; in 1990 had hij al een beroerte gekregen, waarna kroonprins Harald reeds zijn taken had waargenomen

[06.1990 – 17.01.1991]

Regent Harald V

1937-

Glücksborg

In deze periode trad de kroonprins op als regent

17.01.1991 -

Koning Harald V

1937-

Glücksborg

Gehuwd met Sonja Haraldsen; uit dit huwelijk werden geboren: 1. Märtha Louise (1971-) en 2. Haakon Magnus (1973-); laatstgenoemde huwde op 25.08.2001 met de ongehuwde moeder Mette-Marit Tjessem Hoiby, uit welk huwelijk twee kinderen werden geboren: 1. Ingrid Alexandra (2004-) en 2. een zoon (2005-)