Sportfotografie in woord en beeld
Elke seconde telt

Pim Ras - bezoek de website

"De kunst is om een foto te maken waar de krantenlezer net iets langer dan één seconde naar kijkt."

"Sinds 1988 ben ik professioneel fotograaf. Zoals velen begin je bij een fotopersbureau, in mijn geval was dat wielerfotograaf Cor Vos. Ik merkte al snel dat sport een van mijn favoriete onderwerpen was om te fotograferen. Op dit moment is het Algemeen Dagblad mijn belangrijkste opdrachtgever. Voor het AD heb ik inmiddels een WK en een EK voetbal gedaan,
maar het hoogtepunt was het fotograferen van de Olympische Spelen in Sydney. Naast het AD werk ik ook voor Voetbal International, Sport International en het voetbalmagazine JOHAN. Hoewel ik de meeste tijd op en rond de voetbalvelden te vinden ben, vind ik voetbal niet de mooiste sport om te fotograferen, vanwege de moeilijke omstandigheden waaronder je moet werken. Supporters die van alles toewerpen en de manshoge reclameborden waar je achter zit, maken het heel moeilijk een 'schoon' beeld te maken, dat niet ontsierd wordt door kleurrijke reclameborden op de achtergrond. Een mooi standpunt voor een goede actiefoto is of heel laag, of juist heel hoog vanaf de tribunes, waardoor de spelers als pionnen in een voor de rest geheel groen beeld acteren. Mijn voorkeur gaat uit naar actiefoto's die fotografisch kloppen; mooi licht (vaak kies ik tegenlicht), en een goede compositie. Omdat een sportfotograaf meestal met lange telelenzen werkt, is de achtergrond op de foto's meestal onscherp waardoor de actie sowieso al op de voorgrond treedt.
De kunst en de uitdaging van dit vak is om een foto te maken waar de krantenlezer net iets langer dan één seconde naar kijkt. En dat is al moeilijk genoeg, om in de melée van beelden toch de aandacht te kunnen trekken. Voor de professionele krantenfotograaf is digitale fotografie onmisbaar vanwege de vroege deadlines die kranten tegenwoordig hanteren. Ik gebruik Canon-camera's vanwege hun sublieme autofocus-lenzen. De Canon Eos1-D is een supersnelle digitale camera, met acht beelden per seconde. Dit kan juist weer een valkuil zijn, omdat je soms te snel begint met het fotograferen van de actie, waardoor je wel eens het moment-supreme mist. Neem bijvoorbeeld een kopduel. Het blijft altijd spannend of de bal op de foto staat, want een voetbalfoto zonder de bal in beeld is doorgaans onbruikbaar. Ik fotografeer liever een sport als turnen, waar de gracieuze bewegingen garant staan voor esthetische foto's. Of sporten waar water in het spel is, zoals zwemmen, waterpolo en schoonspringen. Opspattend water blijft altijd verrassende vormen aannemen. Zwemmers die net boven komen krijgen een soort aerodynamische luchtbel om zich heen. Dat kan een prachtig effect opleveren. Ook tennis is een favoriete sport van mij. Rood gravel is een prachtige achtergrond voor een shot van een tennisser, hoog vanaf de tribune geschoten.
Het fotografische beeld wat uit mijn camera komt vormt de basis. Op Mijn Apple G4 maak ik van het ruwe beeld vervolgens een echt mooie foto. Vaak herken je het origineel niet meer terug als Photoshop zijn werk heeft gedaan. Ik plak of knip niets in de foto, maar bepaal mijn uitsnede en dan maak ik er met de curves-tool of helderheid/contrast aanpassing een pittig ogend beeld van. Want al is de Eos1-D een prachtige professionele digitale camera, de CCD-chip spuugt nog steeds een vrij vlak en contrastloos digitaal beeld uit. Wie sportfotograaf wil worden, moet bij de amateurs beginnen, simpelweg omdat je voor het fotograferen van belangrijke wedstrijden een speciale perskaart nodig hebt. Het voordeel is wel dat je dan liggend in het gras, vanuit een lekker laag standpunt kunt fotograferen."

Bastiaan Heus - bezoek de website

"Wees niet te snel tevreden als je op het schermpje van de camera een mooie foto ziet. Dat kan in de praktijk nog wel eens tegenvallen."

"De reden dat ik me ben gaan specialiseren in sportfotografie, is eenvoudigweg omdat ik sport fantastisch vind. Vroeger wilde ik sportleraar worden en heb daar ook een CIOS-opleiding voor gevolgd. Na het CIOS werkte ik twee jaar als fitness-instructeur en atletiektrainer. Omdat ik vaak met mijn vader (sportfotograaf Hans Heus) mee ging naar wedstrijden, ben ik eigenlijk vanzelf in het vak gerold. Voor sommige opdrachtgevers
heb ik ook wel opdrachten gedaan buiten de sport, maar mijn voorkeur gaat toch uit naar sportfotografie. Mijn vaste opdrachtgevers zijn Het Parool, VARA TV Magazine, Voetbal Totaal en Atletiek Magazine. Atletiek vind ik een erg mooie sport om te fotograferen, ik heb zelf jaren aan atletiek gedaan en ken de sport dus goed. Je wordt er bovendien nauwelijks in je werk belemmerd. Je mag dicht bij de atleten komen en je hebt geen last van veiligheidsmaatregelen of vervelende supporters. Lelijke reclameborden, die je bij voetbal wel hebt en die het beeld kunnen verstoren, ontbreken bij atletiek. Lastig om te fotograferen zijn indoorsporten, waar doorgaans niet alleen weinig licht is, maar ook nog eens onaantrekkelijke TL-verlichting. Daardoor moet je met een hogere ISO-waarde gaan werken, wat een mindere kwaliteit oplevert. Lelijke muren in een sporthal kunnen een foto ook danig de vernieling in helpen.
Een goede actiefoto moet emotie hebben, er moet iets inzitten waar men langer naar wil kijken. Je moet keer op keer proberen het 'wouw!' effect te bewerkstelligen. Soms kan een actiefoto qua compositie heel mooi zijn, zonder dat de actie heel spectaculair is. Dit is in mijn ogen ook een prima sportfoto. Portretten maken van sporters is trouwens ook erg leuk om te doen. Het zijn vaak mooie mensen, die de tijd nemen om te worden gefotografeerd.
Zeer belangrijk is om een goed begrip te hebben van de sport die je fotografeert. Dat maakt het makkelijker om te beoordelen welke specifieke bewegingen in aanmerking komen voor een foto. Neem de tijd voor actiefotografie, je weet immers nooit wanneer het mooiste moment komt. Wees niet te snel tevreden als je op het schermpje van de digitale camera een mooie foto ziet. Dat kan in de praktijk nog wel eens tegenvallen. Probeer verschillende lenzen en verschillende standpunten uit. Concentratie is erg belangrijk, laat je niet afleiden door andere mensen en blijf goed kijken naar het onderwerp.
Ik gebruik een digitale camera van Canon, de Eos1-D, een camera gemaakt voor actie vanwege zijn acht beeldjes per seconde. Daarnaast beschik ik over verschillende Canon-lenzen, van 17 mm tot 400 mm, en natuurlijk een flitser. Tegenwoordig doe ik nagenoeg alles met mijn digitale camera. Als ik toch nog iets op film fotografeer gebruik ik de Canon EOS-1V, een heerlijke camera. Nabewerking in Photoshop doe ik eigenlijk met alle foto's. Meestal kleine dingen, zoals het aanpassen van contrast en helderheid, of het beeld iets opscherpen. Ik ben overigens geen voorstander van het teveel bewerken van een foto, omdat dat meestal niet waarheidsgetrouw overkomt. Voor reclamefotografie kan het goed uitpakken, maar sportfotografie moet hoe dan ook realistisch blijven."

Frits van Eldik - bezoek de website

"Ik wil zoveel mogelijk actie in een foto laten zien. De wielen moeten draaien, de achtergrond moet bewegen."

"Ik heb mezelf volledig toegelegd op het fotograferen van autosport, of liever gezegd de Formule1. Thuis hadden we een autobedrijf, ik ben opgegroeid met auto's en autosport. Dus wist ik al heel snel wat ik wilde. Een bijkomend voordeel is, dat wanneer je een spelletje goed begrijpt en dus goed aanvoelt, je het veel beter in beeld kunt brengen. Vergelijk het met sportcommentaar: Mart
Smeets zal nooit perfect een Grand Prix Formule1 kunnen verslaan, en Olav Mol niet de Tour de France (hoewel Olav tenminste wel zelf nog kan fietsen).
In een grijs verleden fotografeerde ik ook sporten als voetbal, tafeltennis en hockey, maar mijn ultieme doel was altijd Formule1. Het is een tak van sport waarin alles aanwezig is. De fantastische vormen en kleuren, de emotie, de techniek, en natuurlijk de mooie vrouwen. 'Circus' is een prima metafoor voor alles wat zich in het circuit afspeelt, en daar kan ik geen genoeg van krijgen. Het fotograferen doe ik bij voorkeur in opdracht. Ik heb mijn eigen magazine RaceReport, dat kan dus worden beschouwd als mijn belangrijkste opdrachtgever. Daar kan ik mijn ei in kwijt. Verder doe ik regelmatig klussen voor De Telegraaf, Panorama en Aktueel.
Wat maakt nu eigenlijk een goede actiefoto? Dat hangt af van welk soort actie je wilt laten zien. In Monaco is het natuurlijk leuk om een mooi gebouw te fotograferen met een 'bewogen' auto op de voorgrond. Je sluitertijd bepaalt dan of de auto een vlek wordt, of dat je nog kunt herkennen welke coureur in beeld is gebracht. In alle andere gevallen moet je meebewegen met het onderwerp om een optimale sluitertijd te kunnen gebruiken.
Mijn voornaamste doel is om zoveel mogelijk actie in een foto te laten zien. De wielen moeten draaien, de achtergrond moet bewegen. De grootste uitdaging is om dat te doen met een sluitertijd van 1/15s. Een minimale beweging met de camera in de verkeerde richting, of een hobbeltje in het asfalt, en de foto kan de prullenbak in.
Ik probeer fotografen in spé altijd duidelijk te maken dat ze moeten meebewegen met hun doelobject, ongeacht wat het onderwerp is. Een kind op een schommel, meebewogen op een sluitertijd van 1/60s, is stukken dynamischer dan een kind dat op 1/1000s doodstil in de lucht hangt. Althans, dat is mijn visie.
Nabewerking op de computer doe ik regelmatig, maar zelden op locatie. De omstandigheden zijn altijd anders, dus kun je niet blindelings vertrouwen op het LCD-schermpje. Vanaf mijn werkplek stuur ik de foto's naar kantoor. Daar wordt bekeken of de kleuren kloppen, en worden de beelden op maat gemaakt voor de eindgebruiker. Mijn foto's komen tot stand met Canon 1D camera's en 'lange' lenzen (500mm/F4.0). Ik werk al drie jaar 100% digitaal, vooral vanwege de snelheid waarmee je het beeldmateriaal kunt aanleveren. Ik zou niet meer anders willen."