Software voor videobewerking onder de 100 euro
Drie, twee, een... actie!

Nu steeds meer mensen over een digitale videocamera beschikken, wint videobewerking op de computer aan populariteit. Dat betekent: geen gepruts meer met cassettes, gewoon de beelden op harde schijf zetten en met een zogeheten non-lineair pakket een flitsende montage maken. Maar welk prijskaartje zit daar aan vast? Zoom Magazine onderzocht of het mogelijk is om met weinig geld toch 'volwassen' te kunnen monteren.

Wie in het verleden wel eens heeft overwogen om met digitale video aan de slag te gaan, raakte misschien afgeschrokken door de forse prijzen van de benodigde hard- en software. De stormachtige ontwikkelingen van de afgelopen jaren hebben hierin verandering gebracht. Hedendaagse computers zijn snel genoeg om op eigen kracht, dus zonder hardwareversnellers op de grafische kaart, videobewerkingen te kunnen uitvoeren. Voor een firewire-kaart, waarmee je een DV-camera verbindt met de computer, betaal je hooguit enkele eurotientjes. En de software? Pakketten als Adobe Premiere en Final Cut Pro zijn nog steeds schreeuwend duur (rond de 800 euro), maar ook daarvoor zijn tegenwoordig goedkope alternatieven beschikbaar. In deze test leggen we ons toe op 7 pakketten onder de honderd euro, en beoordelen welke oplossing het meeste waar voor zijn geld biedt.

Wat kun je verwachten?
Er bestaan een aantal overeenkomsten tussen de geteste pakketten. Ze beschikken over zogeheten 'wizards', die je van A tot Z helpen bij het maken van een videomontage. De aanwijzingen beginnen doorgaans al bij het opstarten van een programma; dan wordt gevraagd voor welk soort medium het filmpje bedoeld is.
Allereerst bestaat de mogelijkheid om van je montage een kant-en-klare DVD- of cd-rom te maken, die automatisch opstart wanneer je hem in een speler stopt. Het wegschrijven naar DVD levert natuurlijk de beste kwaliteit op, omdat de hoogst mogelijke doorvoersnelheden worden benut. Wie in het bezit is van een DVD-brander produceert, nadat de montage klaar is, via enkele muisklikken een schijfje dat in stand-alone DVD-spelers kan worden ingelezen. De meeste pakketten hebben deze functionaliteit standaard aan boord. Bij het branden op cd-rom heb je de keuze tussen VideoCD (MPEG1) of SVCD (MPEG2). MPEG1 heeft een maximale resolutie van 352x288 pixels, die 'opgepompt' wordt naar volledige schermgrootte. In de praktijk blijkt dit al prima kwaliteit te bieden, maar nog beter is uiteraard MPEG2 met een maximale resolutie van 720x576 pixels.
Voorts heb je de mogelijkheid om de montage geschikt te maken voor internetpublicatie, waarbij een veel zwaardere compressie wordt toegepast, omdat er via telefoon- of kabelverbinding immers veel minder bandbreedte beschikbaar is. Lastig is wel dat je moet kiezen voor Windows Media, Real Player of Quicktime, de meest gebruikte videostandaarden op internet. Ze kunnen afzonderlijk ook nog eens overweg met een keur aan codecs (compressiestandaarden) waaruit moet worden gekozen. Wie genoeg serverruimte heeft, kan overwegen om een video in meerdere formaten aan te bieden.
Tenslotte kun je nog kiezen om de montage 'terug' naar DV-tape te exporteren, waarbij geen compressie plaatsvindt en dus geen kwaliteit verloren gaat.
Alle pakketten ondersteunen het capturen (beeldmateriaal overzetten van camera naar harde schijf) van DV-camera's. Daarvoor is wel een Firewire aansluiting op de computer benodigd. Ook via een composiet- of S-Video-ingang kun je de beelden binnenhalen, mocht je in het bezit van een oudere videocamera zijn. Sommige grafische kaarten hebben deze ingangen aan boord, maar meestal zal een aparte capturekaart uitkomst moeten bieden.

De montage
Het kan niet vaak genoeg worden benadrukt: een goede montage komt niet tot stand door zo veel mogelijk toeters en bellen aan te brengen. Belangrijker zijn een goed ritme, afwisseling van gesproken woord en muziek, en mooie shots die iets toevoegen aan het verhaal dat je wilt vertellen. Beginners die met een montagepakket aan de slag gaan, zullen snel geneigd zijn om alle features uit te proberen, met als gevolg een enorme hoeveelheid effecten die alleen maar een afleidende werking hebben van de inhoud. Met een beetje pech wordt er met de camera continu in- en uitgezoomd, en voila: een tergende hoofdpijn-familievideo ziet het levenslicht. Vooral transities (beeldovergangen), of liever gezegd, het gebrek eraan, spelen bij montages een belangrijke rol. Om de continuïteit in een montage te waarborgen, raden we aan om niet meer dan een of twee verschillende soorten transities in een montage te gebruiken. Wanneer bij elke beeldwisseling een andere transitie wordt gebruikt, zal de montage als geheel tamelijk chaotisch en op sommige momenten zelfs amateuristisch overkomen. Wees er dus spaarzaam mee. Een harde las (beeldwisseling zonder transitie) is doorgaans krachtiger dan een 'exotisch' effect. Mochten twee shots niet lekker op elkaar snijden, probeer dan eerst de cross-dissolve, waarbij het voorgaande shot overvloeit in het nieuwe shot, voordat je je gaat uitleven met andere transities.
Over de aanwezigheid van de in sommige pakketten aanwezige montagewizards hebben we onze twijfels. Om een beginnetje te maken kunnen ze nuttig zijn, maar ze leveren doorgaans nogal clichématige video's op, en je leert er zeker niet beter mee monteren. We keken in deze test vooral naar de navigatiestructuur en de aanwezigheid van essentiële features in de diverse programma's. Is het mogelijk om een insert te plaatsen? Hoe overzichtelijk is de tijdlijn? Kan je audiolassen mooi in elkaar laten overvloeien? Hoe makkelijk maak je titels? Welk soort bestandsformaten worden ondersteund? Met dit soort vragen in het achterhoofd brachten we de test ten uitvoer.

Apple iMovie 3
iMovie is het enige pakket in deze test dat gratis wordt aangeboden. Althans, voor wie een nieuwe Mac koopt, want iMovie behoort tot de standaardapplicaties van OSX. In feite is het een soort 'montageschil' voor Quicktime, dat met de Pro-versie ook al enkele eenvoudige monteeropties kende, maar geen titels of transities aan boord had. Het monteren met deze software kan bijna niet eenvoudiger. Een groot voordeel van de nieuwere Macs is dat ze standaard over een Firewire-poort beschikken. Onze Sony camera werd direct herkend en binnen enkele seconden waren de eerste beelden gecaptured op harde schijf. Dat kan met een Windows pc nog wel eens wat meer problemen opleveren, hoewel met XP veel installatieleed (zoals met Firewirekaarten) is verdwenen. De bestandsformaten van Windows Media en Real Player worden niet ondersteund. Wel is het mogelijk om een montage direct naar DVD te branden, in combinatie met iDVD van Apple. Voor eenvoudig knip-en plakwerk is iMovie prima geschikt, maar gevorderden zullen al snel verlangen naar een serieuzere oplossing zoals Final Cut Express. Deze 'budgetversie' van het duurdere broertje gaat voor ongeveer 300 euro over de toonbank, en kan dus niet als instapsoftware worden beschouwd.

Prijs: gratis
Website: www.apple.com/imovie
Gebruiksgemak: ••••
Mogelijkheden: ••
Prijs/kwaliteit: •••••
Totaaloordeel: 6,4

Roxio VideoWave Movie Creator
Zelfs de grootste leek op videogebied kan met VideoWave in een oogwenk een montage maken. Via de storybuilder wordt het hele proces vereenvoudigd tot enkele stappen, waarbij aan de bronbestanden helaas geen in- en uitpunten kunnen worden gegeven. Daarvoor zal je de Story Line Editor moeten openen, die uitgebreidere mogelijkheden heeft om de montage aan te passen. Toch schiet dit pakket een beetje te kort qua functies. Belangrijkste probleem is dat je geen inserts kunt plaatsen, dus het is niet mogelijk om een lelijke beeldlas te verbloemen met een apart stukje video over het oorspronkelijk beeld. Het audiospoor heeft wel twee kanalen, zodat je naast het originele geluid ook achtergrondmuziek of geluidseffecten kunt plaatsen. Het pakket heeft slechts tien transities aan boord en kan alleen overweg met statische titels, die niet met een fade in beeld gebracht kunnen worden. Pluspunt is wel het grote aantal overlays, waarmee je video's in een omlijsting kunt afspelen. Met de grappige 'cinemagic' button kun je in drie eenvoudige stappen een muziekvideo in elkaar zetten. Selecteer een video- en audiobestand, eventuele videofilters en VideoWave maakt automatisch een snelle montage van delen uit de video. Op een aparte cd-rom wordt een grote hoeveelheid templates, beeld- en audiofragmenten meegeleverd, maar er zit weinig materiaal tussen waar ons hart sneller van gaat kloppen

Prijs: € 70,-
Website: www.roxio.com
Gebruiksgemak: •••••
Mogelijkheden: ••
Prijs/kwaliteit: •••
Totaaloordeel: 6,2

Ulead VideoStudio 7
Meest in het oog springend bij Videostudio 7 is het monitorvenster, dat zeker twee maal zo groot is als bij de concurrenten. In de praktijk blijkt dit erg prettig te werken. Videostudio kan beelden van analoge- en DV-bronnen meteen opslaan als MPEG video, wat schijfruimte en tijd bespaart bij het samenstellen van een DVD of video-cd. Ook scenedetectie en batch-capturing behoren tot de mogelijkheden. Je wordt in zeven stappen door het montageproces geleid, waarbij sommige intuïtieve beperkingen optreden. Zo is het in de capture-modus niet mogelijk om door de tijdbalk te scrollen, daarvoor moet je eerst naar de 'edit'-functie aanklikken. De tijdbalk bevindt zich onderaan het scherm en is prima georganiseerd. Je kunt via een tabblad ook voor het eenvoudigere storyboard kiezen. De tijdbalk biedt uiteraard meer flexibiliteit en is in vijf secties onderverdeeld: video, overlay (voor inserts), titels, en twee audiosporen. Het toevoegen van titels, eventueel geanimeerd, en effecten gebeurt op een logische en efficiënte manier. Wie snel aan de slag wil en toch over voldoende mogelijkheden wil beschikken, is bij Ulead aan het juiste adres. Je krijgt als bonus ook nog Cool3D SE, waarmee je in een handomdraai 3D-graphics kunt maken.

Prijs: € 75,-
Website: www.ulead.com
Gebruiksgemak: ••••
Mogelijkheden: ••••
Prijs/kwaliteit: ••••
Totaaloordeel: 8,0

Pinnacle Studio 8
Studio Deluxe 8 is een degelijk montagepakket dat poogt, middels een simpele en overzichtelijke interface, zowel de beginner als thuisvideo amateur aan zich te binden. Het editscherm bestaat uit drie delen. Linksboven vind je het album, waarin media als clips, transities en geluiden zijn verzameld. Rechts van het album bevindt zich het monitorscherm waar clips kunnen worden afgespeeld. Aan de onderkant zit de storyboard viewer, waar de elementen uit het album naar toe worden gesleept. Je kunt deze veranderen in een tijdbalk, die visueel wel iets wegheeft van Adobe Premiere. Als extraatje heeft Pinnacle effecten van Hollywood FX meegeleverd, een uitbreiding op de standaard transities. Behalve beeldovergangen is het ook mogelijk om picture-in-picture frames of beeldanimaties te maken. Exporteren naar Real Player en Windows Media wordt ondersteund, maar vreemd genoeg ontbreekt een Quicktime compressor. Pinnacle Studio 8 is een no-nonsense pakket, waarmee beginners na enige oefening heel goed uit de voeten zullen kunnen. We zijn bovendien goed te spreken over de uitgebreide Nederlandstalige handleiding van 258 pagina's.

Prijs: € 85,-
Website: www.pinnacle.com
Gebruiksgemak: ••••
Mogelijkheden: ••••
Prijs/kwaliteit: •••
Totaaloordeel: 7,6

Dazzle Moviestar 5 / Mainconcepts EVE 1.1
Aanvankelijk dachten we in totaal acht softwarepakketten te testen, maar tot onze verbazing bleken Moviestar en EVE Moviestar tweelingbroertjes te zijn, althans, op een verschillend achtergrondje na. We combineren ze daarom in één bespreking. De interface ziet er gelikt uit en de navigatie tussen tussen media, filters en tijdbalk werkt prima. Opvallend aanwezig zijn de 'Fastkut Trimming Windows', de twee extra vensters aan weerszijden van het monitorscherm. Deze dienen om snel het begin en einde van een clip te kunnen markeren. Tot je beschikking staan 80 transities en 35 filters, waaronder weer-effecten zoals regen, sneeuw en bliksem. Jammer genoeg ontbreekt een extra videospoor voor inserts. Wel is het mogelijk om bewegende titels te maken in de fijn werkende editor. Het renderen gebeurt zeer snel, maar dat gaat wel ten koste van een lagere resolutie tijdens het monteren. Moviestar/EVE lijkt nog wel enkele kinderziektes te bevatten. Zo veroorzaakte het af en toe een systeemcrash, en gebeurden er soms vreemde dingen met een geïmporteerd bestand, zoals het beeld dat ondersteboven werd weergegeven. Misschien loont het de moeite om een stabielere update af te wachten voordat je tot aanschaf overgaat.

Prijs: $ 50,-
Website: www.dazzle.com, www.mainconcepts.com
Gebruiksgemak: ••••
Mogelijkheden: •••
Prijs/kwaliteit: •••
Totaaloordeel: 6,6

Magix Video Deluxe
Het bedrijf Magix is vooral bekend van de populaire Music Maker-serie, die minder getalenteerde muzikanten de mogelijkheid biedt om toch geloofwaardige klanken te produceren. Video Deluxe is qua interface op dezelfde leest geschoeid. Wie bekend is met Music Maker, zal direct met dit pakket uit de voeten kunnen. Een groot pluspunt is de ruimtebesparende realtime compressie die wordt toegepast in het monitorscherm. Je ziet de video tijdens het monteren al in hoge resolutie, waar de meeste andere pakketten de resolutie verkleinen om haperingen te voorkomen. De capturefunctie voorziet onder meer in automatische scèneherkenning en batchcapture.
Net als bij de andere pakketten kun je gebruikmaken van een gebruiksvriendelijke storyboard, maar Video Deluxe toont pas echt zijn kracht met de 8-tracks editor voor video, geluid en titels. Je kunt tot op de frame nauwkeurig monteren en tracks in elkaar laten overvloeien. Behalve AVI, MOV en MPEG onderteunt Magix ook het importeren en bewerken van MPEG2 en zelfs WMV bestandsformaten. Een enorm aantal effecten staan tot je beschikking om zowel video als geluid (toonhoogte, echo, reverb, etc.) te bewerken. Meest in het oog springend is de FX Editor, waarmee waanzinnige beeldvervormingen zijn te bereiken. Ideaal voor het maken van trendy muziekvideo's, maar ook leuk om gewoon een beetje mee te experimenteren. Zelfs een beeldstabilizer, die schokkende camerabewegingen te lijf gaat, ontbreekt niet. Alle effecten worden realtime afgespeeld in het monitorscherm, het programma hoeft dus niet vooraf te renderen. Gelet op de prijs van 60 euro biedt Video Deluxe erg veel waar voor zijn geld. Een aanrader dus.

Prijs: € 60,-
Website: www.magix.nl
Gebruiksgemak: •••
Mogelijkheden: •••••
Prijs/kwaliteit: •••••
Totaaloordeel: 8,8

Mindscape MovieShop Deluxe
Van Mindscape ontvingen we versie 6.5 van MovieShop, ontwikkeld door het reeds in 1980 opgerichte bedrijf Broderbund. In de vrij sobere interface van MovieShop vind je de tabbladen Media, Filters en Overgangen. Via deze tabbladen kunnen fragmenten worden toegevoegd aan het storyboard. Met laagbesturingen kun je meerdere storyboards voor een project opzetten die tegelijkertijd lopen. Fragmenten op een bepaalde laag worden verborgen door fragmenten op een laag met een hoger nummer, tenzij aan de hogere lagen een opaciteit wordt toegekend. Het storyboard biedt ondersteuning voor liefst 10 lagen (tracks). Dat klinkt natuurlijk mooi, maar de uitvoering laat in onze ogen wel te wensen over, vooral omdat de lagen niet naast of onder elkaar worden getoond. Wil je switchen naar een andere laag, dan verschijnt deze in plaats van de huidige laag, en dat komt de overzichtelijkheid niet ten goede. Pogingen om het gebruiksgemak te verbeteren hebben wat ons betreft juist een averechtse werking. Vooral de tijdbalk is onprettig om mee te werken. Titels, audio en video worden allemaal als filmstrips afgebeeld en zijn daarom niet als zodanig te herkennen. Goede audiovoorzieningen ontbreken, het is slechts mogelijk om volume of fades in te stellen. Vermeldenswaardig is wel dat Mindscape een headset met microfoon en koptelefoon meelevert, en een apart programma voor het authoren en branden van DVD's.

Prijs: € 50,-
Website: www.mindscape.nl
Gebruiksgemak: •••
Mogelijkheden: •••
Prijs/kwaliteit: ••
Totaaloordeel: 5,2