De duinen van Zuid-Holland

De duinen in Zuid-Holland zijn kalkrijker dan de duinen ten noorden van Bergen en op de Wadden. De oorzaak hiervan is dat het zand waaruit deze zuidelijke duinen zijn opgebouwd is aangevoerd door de grote rivieren en afkomstig is van kalkrijkere gesteenten uit Zuid-Europa. De noordelijke duinen zijn opgebouwd uit relatief kalkarme zanden die door zeestromen en de wind zijn aangevoerd uit noordelijke, kalkarme streken. De duinflora ten zuiden van Bergen wordt dan ook gekenmerkt door meer kalkminnende soorten. Een voorbeeld daarvan is Gentiana cruciata (Kruisbladgentiaan) die in de duinen bij Wassenaar voorkomt.

Gentiana cruciata is een uitgesproken kalkminnende plant, die behalve in de duinen nog heel zeldzaam in Zuid-Limburg voorkomt. In de duinen bij Wassenaar is het voorkomen van Kruisbladgentiaan al honderden jaren bekend. Deze natuurlijke groeiplaats is geografisch vrij beperkt en juist geconcentreerd in de duinen van Wassenaar. Het is opvallend dat zij binnen dit beperkte gebied voorkomt op gevarieerde groeiplaatsen, in valleien en noordhellingen vanaf direct achter de zeereep tot verder landinwaarts. Gentiana cruciata komt op meer plaatsen in de Zuid-Hollandse duinen voor, maar het is niet bekend in hoeverre deze populaties van natuurlijke oorsprong zijn.